Obeziteye Neden Olan Yapay Maddeler

Obeziteye-Neden-Olan-Yapay-Maddeler Nelerdir

Tıpta obezite adı verilen ve vücudun normal kilo oranının üzerinde olması durumu birçok insanın hayatını tehdit eden ciddi bir hastalıktır.

Obezite ile ilgili birçok sebep olduğu kanıtlanmış gerçektir. Bunun düzensiz beslenme, fazla ve yağlı yiyecekler, stres, üzüntü ve depresyon gibi psikolojik nedenleri olabiliyor.

Peki yeme içme yada psikolojik etkiler dışında, günlük hayatımızda kullandığımız malzeme, araç yada maddelerin obeziteye neden olabileceğini hiç düşündünüz mü?

Mesela sıklıkla kullanılan poşetler ve plastik ambajlar, su arıtma sistemleri tarafından kullanılan arındırıcı ve temizleyici kimyasallar, parfüm ve kokularda bulunan yağ ve aroma verici maddeler de obeziteye neden olabiliyor veya obezite riskini arttırabiliyor.

Hatta obezite eğilimi olan bir vücut yapısına sahipseniz kullanılan ürünler ileride obezite olmanıza neden olabilir.


Kimi yapay kimyevilerin (obesogen) obeziteye kapı araladığına inanılıyor.

Bu kimyeviler; çok sayıda yiyecek ambalajında, biberonlarda, oyuncaklarda, plastiklerde, yemek pişirme setlerinde ve kozmetiklerde bulunur. Vücuda girdiğinde normal vücut işlevlerini bozabilir ve yağ artışını artırabilir. Son zamanlarda 20’den fazla kimyevi obesogen olarak tanımlanmıştır.

obezite nedir neler yapay obezite yapar
obezite nedir neler yapay obezite yapar

Obesogenler endokrin bozucular (hormon imalatına müdahale edebilen kimyeviler) kategorisindedirler. Bir takım endokrin bozucular, östrojen reseptörlerini aktive ederek tesir gösterebilirler. Bu tesir, hem erkeklere hem de kadınlara zararlıdır. Östrojen reseptörleri, seçici olmayan olarak sınıflandırılır. Bunun manası, östrojen hormonuna benzeyen her moleküle bağlanabilirler. Bu yüzden obesogen gibi kimysallara bağlandıklarında vücut normalden fazla östrojen sentezler.

Bir takım obesogenler yalnızca obeziteyle ilişkili değildirler. Buna ek olarak doğumsal kusurlar, kızlarda erken ergenliğe girme, erkeklerde maskülen özelliklerin azalması, göğüs kanseri ve diğer hastalıklarla da ilişkilidir. Ne yazık ki, bu tesirlerin birkaçı ana karnında oluşur. Mesela, gebe bir kadın bu kimyevilere maruz kaldığında, çocuğunun hayatının ilerleyen aşamalarında obez olma ihtimali artabilir.

1) Bisfenol-A (BPA)

BPA biberonlar, yiyeceklerin ve içeceklerin plastik ambalajları, metal yiyecek konserveleri gibi çok sayıda üründe bulunan sentetik bir bileşiktir. Yıllardır ticari emellerle kullanılır ve yüksek miktarları laboratuvar hayvanlarına ve insanlara zarar verebilir.

BPA’nın yapısı, kadın cinsiyet hormonu östrojenin en ehemmiyetli formu olan estradiole benzer. Netice olarak BPA, vücudun içerisinde, östrojen reseptörlerine bağlanabilir. BPA’ya karşı hassasiyetin en yaygın olduğu dönem, anne karnındaki dönemdir. Enteresan şekilde, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki hamile kadınların %96’sın idrarlarında BPA saptadı. Çok sayıda çalışmada, hem laboratuvar hayvanlarında hem de insanlarda BPA, kilo alımı ve obeziteyle ilişkiliydi.

BPA’ya maruz kalma; insülün direnci, kalp hastalıkları, diyabet, nörolojik hastalıklar, tiroit bezlerinde işlev bozukluğu, kanser, genital anormallikler ve daha fazlasıyla ilişkilidir. BPA’nın yüksek düzeylerinin sıhhate zarar veren olduğu ile ilgili bütün bilim insanları hem fikir iken, besinlerde düşük düzeylerde bulunmasının sıhhate zararlı olup olmadığı konusunda tartışmalar sürmektedir.

Obeziteye Neden Olan Yapay Maddeler Nelerdir
Obeziteye Neden Olan Yapay Maddeler Nelerdir

Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği’nde konuyla alakalı otoriteler, BPA’nın besinlerde bulunan düşük düzeyinin de insan sıhhatine zararlı olduğunu düşünmektedirler. En azından, BPA’ya maruz kalan besinlerin zararlı olduğu ispat etmedi. Ancak BPA’nın düşük düzeyinin anne karnında fetüs gelişimi üzerinde etkisi olup olmadığı bilinmiyor. Bu konuda emin olmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Şimdiye kadar ele geçirilen belirtilerin neticeninde, Kanada ve Danimarka ürünlerde BPA miktarının düşürülmesi için yasa çıkarttı.

2) Fitalat

Fitalatlar, plastikleri yumuşak ve esnek yapmak için kullanılan kimyasallardır.

Yiyecek ambalajları, oyuncaklar, güzellik ürünleri, farmasötikler, duş perdeleri ve boyalar dahil bir hayli üründe bulunur. Bu kimyasallar plastiklerden çok rahat sızarak; besinleri, su kaynaklarını ve hem de havayı dahi kirletirler. İsveç’te yapılan bir çalışmanın belirtilerine göre; çocuklar havadan kaynaklı olan fitalatları ciltleri ve solunum sistemleri yoluyla alır.

BPA gibi fitalatlar da endokrin bozuculardır. Vücuttaki hormonal balansı etkilerler. Fitalatlar, metabolizma ile ilişkili PPARs isimli bir hormon reseptörünü etkileyerek kilo alımına katkıda bulunabilir. İnsanlarla yapılan çalışmalar vücuttaki fitalat düzeyinin obezite, artan bel genişliği ve insülin direnci ile ilişkili olduğunu gösteriyor.

Erkekler, fitalatın negatif tesirleri açısından daha fazla riziko altındadır. Çalışmalar anne karnında fitalata maruz kalmanın genital anormalliklere, gelişmemiş testislere ve düşük testesteron düzeyine kapı araladığını gösterir. Başka bir çalışmada; kandaki fitalat düzeyinin tip 2 diyabetle korelasyon gösterdiği belirledi. Bu yüzden çok sayıda hükümet ve sıhhat otoritesi fitalatlara karşı eyleme geçti.


3) Atrazin

Atrazin, Amerika Birleşik Devletleri’nde en yaygın kullanılan herbisitlerden biridir. Yer altı suyu kirliliği hasebiyle Avrupa’da 10 seneden fazladır yasaklanmıştır.

Atrazin de bir endokrin bozucudur ve yapılan bir çalışmada atrazine maruz kalmak ve doğum anormalileri arasında korelasyon görüldü. Amerika Birleşik Devletleri’nde atrazinin en çok kullanılıdığı alan ile obezite görülme oranı arasında korelasyon tespit etti.

Bu maddenin sıçanlarda mitokondriye zarar verdiği, metabolizma hızını düşürdüğü ve obeziteyi artırdığı görüldü. Ama korelasyon neden netice ilişkisiyle aynı manaya gelmez. Atrazinin insanlarda net olarak obeziteye sebep olduğunun bilinmesi için daha çok çalışma yapılmalıdır.


4) Organotin

Organotinler, çeşitli endüstriyel süreçler için kullanılan yapay kimsayallar sınıfındadır. Bunlardan biri tributiltindir (TBT).

Fungusit olarak kullanılır ve gövdede deniz organizmalarının çoğalmasını önlemek için sandallara ve gemilere uygulanır. Ahşap savunucu olarak ve bir takım endüstriyel su sistemlerinde de kullanılır. Çok sayıda göl ve deniz kıyısı TBT ile kirlenmiştir. TBT sucul organizmalara zararlıdır ve çok sayıda tertip edici otorite tarafından yasaklanmıştır.

Bir takım bilim insanları TBT’nin ve diğer organotin bileşiklerinin endokrin bozucular olarak işlev gösterebildiğine inanırlar. Böylelikle insanlarda vücuttaki yağ hücresi sayısını arttırarak obeziteyi tetikler.

Laboratuvarda hücreler üzerinde yapılan bir çalışmada TBT’nin yağ hücrelerinin hızlı büyümesine kapı araladığı ve hücrelerin leptin üretmesini azalttığı bulundu. Fareyle yapılan başka bir çalışmada 45 gün süresince TBT’ye maruz kalmak kilo alımına ve karaciğer yağlanmasına kapı araladı. Ayrı olarak anne karnında TBT’ye maruz kalmanın, yağ hücresi sayısını arttırabileceğine konusunda ispat eder bulundu.


5) Perfluorooctanoic Asit (PFOA)

PFOA çeşitli amaçlar için kullanılan sentetik bir bileşiktir. Yapışmayan özelliğe sahip teflon ve mikrodalga fırınlarında kullanılan bir bileşendir. Amerikalıların %98’sinden fazlasının kanında saptamıştır. Tiroid hastalıkları, düşük doğum ağırlığı ve kronik böbrek hastalığı da dahil insanlarda çeşitli hastalıklarla ilişkilidir. Farelerle yapılan bir çalışmaya göre, gelişimde PFOA’ya maruz kalmak hayatın ilerleyen dönemlerimde aran insülin, leptin ve kilo artışına kapı aralar.

Obesogenlere Maruz Kalmayı Nasıl Azaltabiliriz?

Bu kimyasallar her yerde olduğu için onlardan tamamiyle kaçınmak hemen hemen olanaksızdır.

Lakin birkaç kolay tedbirle maruz kalmak ve karmaşıklık geliştirme riski azaltılabilir.

1) Plastik ambajları olan yiyecek ve içeceklerden kaçınılmalıdır.
2) Plastik yerine paslanmaz çelik veyahut alüminyum su şiseleri kullanılmalıdır.
3) Plastik yerine cam biberonlar kullanılmalıdır.
4) Yapışmayan pişirme aletleri yerine, paslanmaz çelik veyahut demir kullanılmalıdır.
5) Organik ve natürel kozmetikler kullanılmalıdır.

Bilhassa gebe kadınların yukarıda söz edilen maddelere dikkat etmesi, bebeklerinin gelişimi için ehemmiyet taşır.


Obezite çağımızın en önemli ve üzerinde durulması gereken rahatsızlıkların başında geliyor. hemen her insanı ilgilendiren bu rahatsızlık bilinenin aksine yalnızca yemekle veya beslenmeyle değil günlük hayatta kullanılan birtakım yapay, kimyasal ve zararlı maddeler nedeniyle de ortaya çıkabiliyor.

Obeziteye neden olan yapay kimyasal maddelerin işlendiği ve anlatıldığı bu içerik tamamen bilgi vermek amacıyla oluşturulmuş olup herhangi bir tedavi yöntemi ve metodu içermemektedir.

Ayrıca Bakınız : Evde Doğal Rimel Yapımı Tarifi – Nasıl Yapılır


Ayrıca Bakınız : Yutkunurken Zorlanmanın Sebebi Nedir?


Ayrıca Bakınız : Hyaluronik Asit Nedir? Ne İşe Yarar?


Ayrıca Bakınız : Kızamık Deyip Geçmeyin! Kızamık Hakkında Bilinmeyenler


Ayrıca Bakınız : Kalbinizi Korumak İçin Olumlu Düşünün ve Pozitif Olun


Ayrıca Bakınız : Kemoterapi Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?


Ayrıca Bakınız : Ses Telleri Nedir? Ses Tellerine Ne İyi Gelir?


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


Sosyal

Dr. Cem Tonika

Tıp Doktoru, Araştırmacı, Yazar at Meta Bilgi
Dr. Cem C. Tonika, 1984 Selanik doğumlu genel cerrahi ve anestezi uzmanlık alanına sahip tıp doktoru.

15 yılı aşkın süredir tıp alanında hizmet veren Dr. Cem Tonika, tıp, medikal ve sağlık alanlarında birçok bilimsel makale yayınlamıştır.

Dr. Cem Tonika, Meta Bilgi ve diğer bloglar üzerinden yayınladığı yazılarda toplumsal farkındalık yaratma ve sağlık, tıp alanlarında genel bilgi vermek amacıyla toplum yararına çalışır. Makale ve içeriklerinde doktor, ilaç ve tedavi tavsiyesinde bulunmaz, tanı ve teşhis koymaz, kişisel hayatı ve sağlığı tehlikeye atacak hiçbir ibare ve ifade kullanmaz.
Dr. Cem Tonika
Sosyal

Latest posts by Dr. Cem Tonika (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir