Güzellik Teoremi : Lorenz

Lorenz Güzellik Teoremi Nedir Anlamı

Bu kuramın mimarı Avusturyalı etoloji uzmanı Konrad Lorenz’dir. Lorenz, hayvan davranışları üzerine yaptığı çalışmalarıyla 1973 seneninde Tıp ve Fizyoloji dalında Nobel Ödülü sahibi olmuştur.

Son zamanlarda hayvanlar dünyası ve canlıların değişimine değin bir hayli bilinmeyene dair bilgilerimizi Lorenz’e borçluyuz. Peki Lorenz Güzellik Teoremi Nedir? anlamını ve detaylarını birlikte inceleyelim.

Lorenz, Essays on Animal and Human Behaviour isimli yapıtında güzellik kavramının olarak nasıl geliştiğini ve canlılardaki güzellik algısının nasıl işlediğini ortaya koymuştur.

Popüler kültürde karşımıza çıkan güzellik tanımlamalarının güzelliğin sübjektif istikametine vurgu yaparken aslında güzelliğin objektif ve büyük oranda dürtüsel işleyen bir mekanizmaya sahip olduğunu vurgulayan ilk bilim insanlarından biri de Lorenz’dir.

Lorenz’e göre tabii güzellik duygusu bizde masumluk, şefkat, hayranlık, sempati ve sevgi gibi hisleri harekete geçiren hormonal bir özelliğe sahiptir.

LORENZ GÜZELLİK TEOREMİ

Lorenz Güzellik Teorisi : Güzelliğin Yüze Yansıması
Lorenz Güzellik Teorisi : Güzelliğin Yüze Yansıması

Bir tabloda yan yana konulan iki canlıdan görece daha yuvarlak hatlara ve pembemsi, kızıl renklere sahip her türden hayvan yavrusuyla bu hayvanların yetişkin halleri insanlara gösterildiğinde insanların yavrulara ait özellikleri daha şefkatle ve sevgiyle karşılayarak ele aldıkları görülür. Lorenz bu vaziyetin savunma ve sahiplenme dürtüsünü harekete geçiren genetik bir yaradılış özelliği olarak izah eder.

Enteresan bir pet hayvanı olarak satılan bir hayli canlının da Lorenz’in kuramını destekleyen şekilde insan yavrusuna benzeyen fiziksel görünüş özelliklerine sahip olduğu görülür.

Scottish Fold ve British Shorthair cinsi kedilerin oval kafa yapılarının bu aşırı ilgide ve sempatik algıda rolü büyüktür. Bu özellik yalnızca insanlar için geçerli olmayıp diğer hayvanlarda bu içgüdüsel vaziyetle otomatik olarak karşılaşılır.

Lorenz’in güzellik kuramına göre biz insanlarda güzellik algı ve tercihlerimizi belirleyen asıl parametre çocuksu özelliklere olan yatkınlıktır.

Lorenz, canlıların genetik olarak yavruları savunmaya yönelik kodlarla programlandığını ileri sürer. Çocukların sahip olduğu fiziksel tasarım özellikleri, sesleri, kokuları gibi sinyallerin canlılarda çekiciliğin kilit noktasını oluşturmaktadır. Çocuklarda var olan bu sinyaller, insanlarda saflık, sıhhat, şefkat, dürüstlük ve masumiyetle ilişkili duyguları besler.

Güzellik anlayışı yalnızca insan için değil diğer canlıların da hayat ve var oluş davranışlarını şekillendiren en ehemmiyetli öğe olmuştur. Antik çağlardan günümüze Mısırlılardan, Çinlilere, Yunanlılardan Romalılara tüm büyük uygarlık ve kültürlerde güzellik fenomenine konusunda tartışma ve kuramlar insan hayatının gündemini her zaman meşgul etmiştir.

Güzelliğe konusunda daha önceki tartışmalar, bilimin evreni açılamada ağırlık kazanmasından itibaren daha ilmi ve objektif bir perspektifle ele alınır olmuştur. Güzellik kavramına konusunda ilk tanımlamalar direk sıhhat kavramıyla korelatif olarak ele alınmıştır. Nitekim sonraki bilimsel çalışmalarda da güzelliğin sıhhatli bir metabolizma ve genotiple bunların harmonik olarak bütünlük göstermesinin yapıtı olduğu görülmüştür.

Güzelliği kavramının başlıca tanımlarına bakacak olursak:

– Güzellik, insana zevk ve hayranlık veren dış fiziksel özellikler bütünüdür.
– Güzellik, canlının sahip olduğu form ile hacim arasındaki balanstır.
– Güzellik, özel olarak insan yüzünde kendini hissettiren simetri, orantı, renk gibi niteliklerin haz veren kombinasyonudur.

GÜZELLİK NEDİR – “GESTALT”

Güzelliği izah eden tanımların genel olarak işaret ettiği bir husus bulunmaktadır. Bu husus psikolojide ‘gestalt’ olarak dile getirilen parça bütün ilişkisidir. Gestaltta göre bütün kendisini oluşturan parçalardan daha ehemmiyetlidir.

Gestalt algı ilkesinin de işaret ettiği nokta, güzelliğin bir bütünün yansıması olduğudur.

Bilimsel olarak son zamanlarda üzerinde en fazla araştırma ve yatırım gerçekleştirilen insan sorunların başında güzellik bulunur.

Bunun sebebi medya ve toplum tarafından dayatılan güzellik anlayışının günlük hacmi milyar dolarlarla dile getirilen devasa bir kozmetik sektörünü beslemesidir. Estetik cerrahi alnını da bununla beraber düşündüğümüzde bu sektörün oluşturduğu gündemin ne kadar yaygın olduğu anlaşılabilir.Güzellik kavramına dair bir hayli araştırmacının ve bilim insanının çalışmaları mevzubahis olmuştur. Bu çalışmalardan biri olan “Lorenz’in Güzellik Kuramı” vaktin moda ve medya sektörünün öne çıkardığı güzellik anlayışını en iyi ve en çevreli izah eden kuramlardan biri olmuştur.


Lorenz’in Güzellik Kuramı

Lorenz, Essays on Animal and Human Behaviour isimli yapıtında güzellik kavramının olarak nasıl şekillendiğini ve canlılardaki güzellik algısının nasıl işlediğini gösterir.

Popüler kültürde karşımıza çıkan güzellik tanımlamalarının güzelliğin sübjektif istikametine vurgu yaparken aslında güzelliğin objektif ve büyük oranda dürtüsel işleyen bir mekanizmaya sahip olduğunu vurgulayan ilk bilim insanlarından biri de Lorenz’dir.

Lorenz’e göre natürel güzellik duygusu bizde masumluk, şefkat, hayranlık, sempati ve sevgi gibi hisleri harekete geçiren hormonal bir özelliğe sahiptir. Bir tabloda yan yana konulan iki canlıdan görece daha yuvarlak hatlara ve pembemsi, kızıl renklere sahip her türden hayvan yavrusuyla bu hayvanların yetişkin halleri insanlara gösterildiğinde insanların yavrulara ait özellikleri daha şefkatle ve sevgiyle karşılayarak ele aldıkları görülür. Lorenz bu vaziyetin savunma ve sahiplenme dürtüsünü harekete geçiren genetik bir yaradılış özelliği olarak izah eder.

Enteresan bir pet hayvanı olarak satılan bir hayli canlının da Lorenz’in kuramını destekleyen şekilde insan yavrusuna benzeyen fiziksel görünüş özelliklerine sahip olduğu görülür. Scottish Fold ve British Shorthair cinsi kedilerin oval kafa yapılarının bu aşırı ilgide ve sempatik algıda rolü büyüktür. Bu özellik yalnızca insanlar için geçerli olmayıp diğer hayvanlarda bu içgüdüsel vaziyetle otomatik olarak karşılaşılır.

Lorenz’in güzellik kuramına göre biz insanlarda güzellik algı ve tercihlerimizi belirleyen asıl parametre çocuksu özelliklere olan yatkınlıktır. Lorenz, canlıların genetik olarak yavruları savunmaya yönelik kodlarla programlandığını ileri sürer.

Çocukların sahip olduğu fiziksel tasarım özellikleri, sesleri, kokuları gibi sinyallerin canlılarda çekiciliğin kilit noktasını oluşturmaktadır. Çocuklarda var olan bu sinyaller, insanlarda saflık, sıhhat, şefkat, dürüstlük ve masumiyetle ilişkili duyguları besler.

MODA VE KOZMETİK SEKTÖRÜNDE LORENZ

Lornez’in güzellik kuramında vurguladığı hususlar başta moda ve kozmetik sektöründe olmak üzere medya, halkla ilişkiler, reklamcılık gibi çeşitli alanlarda bu mesleklerin temel imaj prensiplerinin başında gelmektedir. Bunlara ana hatlarıyla göz attığımızda şunlar söylenebilir:
Karikatür sanatını sevmeyenimiz pek azdır.

Bunun mizahi muhtevayla ilişkili olduğunu düşünsek dahi gerçekte vaziyet Lorenz’in güzellik kuramıyla yakından ilişkilidir. Karikatürlerde ve çizgi filmlerde yer alan figürlerin büyük çoğunluğu oval yüz hatlarına sahip, yanakları tombulca betimlemiş, irice bir yuvarlak b kafaya sahiptirler. Tasvirlerin kol ve bacaklarının da kısa olduğu gözlemlenebilecek diğer özelliktir.

Yeniden bu figürlerde çoğunlukla kullanılan renk pembe, kızıl ve tonlarıdır. Dünyaca tanınmış eğlence ve çizgi film devi olan Walt Disney, ürünlerinde daima küçük ve suçsuz figürleri öne çıkarır.

Kadınların genel olarak erkeklere göre daha çekici ve şefkat uyandıran özelliklere sahip olduğu aşikardır. Nitekim bu gerçekler doğrultusunda kadına karşı haksızlık ve şiddet toplumun en hassas olduğu noktalardır. İşte bu davranış ve dürtünün altında yatan sebeplerden biri de Lorenz’in güzellik kuramında dile getirdiği bu durumdur.

Kadınlar erkeklere göre çocuksu yüz hatlarını yetişkinliğe geçtiklerinde daha az kaybederler. Sesleri ve ten renkleri için de benzer durumdan söz etmek olasıdır. İşte ferdi olarak taşıdığımız hassasiyetin kaynağında yatan nedenlerden biri de çocuklara yönelik bu savunma ve şefkat duygusudur.

Güzelliğin bu istikametinin farkında olan kimi imaj uzmanları danışmanlık yaptıkları sanatçılarda bu özellikleri öne çıkararak saf ve özgün bir güzellik ele geçirmeye çalışmışlardır. Bu sanatçıların başında Amerikalı oyuncu Brigitte Bardot gelir.

Brigitte Bardot, yuvarlak forma sahip saçları ve takındığı çocuksu yüz ifadesiyle(mimikler) zihinlere yer etmiş ve bir neslin güzellik ikonu olmuştur. Brigitte Bardot’un öne çıkardığı anlayış bilhassa günümüzde kadınların bilerek veyahut bilmeyerek seçenek ettikleri makyaj ve moda konseptiyle daha bariz bir şekilde Lorenz’in kuramını destekler niteliktedir.

KADIN MAKYAJINDA LORENZ GÜZELLİK TEOREMİ

Kadın makyajında barizleşen makyaj ayrıntılarına baktığımızda çiller, allıkla parlatılan pembemsi yanaklar, parlatılmış saydam bir ten, uzun kirpikler, sarı bukleler, dolgun ve barizleştirilmiş yanaklar, rujla parlatılan ve barizleştirilen(çoğu kez silikonla dolgun hale kazançlan) cezbedici dudaklar gibi vurguların karşı cins üzerinde bilhassa sevgi sempati, şefkat ve sahiplenme duygularını uyandıran, küçüklük çağı fizyonomisini yansıttığını görürüz.

Kadınlar yüzlerinde takındıkları mimiklerle mahçup, masum, temiz yürekli, kaprisli, tutkulu, meraklı, alıngan vs ifadeleri ve benzeri gibi görünüşlere bürünerek Lorenz’in güzellik kuramını haklı çıkarırlar. Burada Lorenz’in çocuğun güzellik sırlarını yetişkinlerin imaj dünyasında kullanımını ele almışken Zoolog Desmond Moris’in görüşlerine de temas etmekte yarar bulunmaktadır.

Lorenz’in güzellik kuramını ve Muller Lyon yanılsamanını bilmeyen güzellik uzmanları dahi Lorenz’in kuramını desteklercesine yüzde bir simetri ele geçirmek için özel makyaj teknikleri uygularlar. Sözgelişi gözlerdeki simetrik uyumsuzluk birkaç makyaj ayrıntısıyla gözlerin iç açılarında bir harmonik yanılsama sağlanarak maskelenebilir. Benzer tekniklerle normalden uzun veya çok geniş yüzlerde, elmacık kemiklerine makyaj yaparak da yüz normal bir balansa kavuşturulmuş olur.

Lorenz’in güzellik kuramı çerçevesinde ele alındığında imaj ayrıntılarındaki çocuksu vurgular yalnızca kadınlar tarafından değil erkekler tarafından da kullanılır. 1900’lerin başından itibaren Holywood sinemasının parlak figürleri haline gelen Clark Gable ve Gary Cooper gibi tanınmış aktörlerin imaj stilleri incelendiğinde Lorenz’in güzellik kuramını destekler özellikler saptamaktadır.

Sözgelimi her iki oyuncu de saçlarını yandan tıpkı bayram sabahı saçları yana taranarak akraba ziyaretine hazırlanan çocuklar gibi bir imaja sahiptirler. Yeniden daimi sinek kaydı tıraşları çocuksu bir görümün tatlılığına sahip olma isteğiyle izah edir.

LORENZ’İN GÜZELLİK SIRLARI

Lorenz Güzellik Teoremi Nedir Anlamı
Lorenz Güzellik Teoremi Nedir Anlamı

Güzelliğe konusunda çocuksuluğun fizyonomik özelliklerinden makyaj boyutuyla yararlanmayacak insanların yardımına da estetik cerrahi ve diğer yapay aksesuarlar koşar. Botoks teknolojsiyle yüz gerdirilir ve parlak bir görünüme kavuşturulur. Kaz ayağı olarak dile getirilen göz kenarı kırışıklıkları düzeltilir, takma kirpikler ve saçlar takılır.

Dudaklara ve ihtiyaç duyulan diğer bölgelere silikon yaptırılır, kullanılan parfümlerle özel bir çocuk tatlılığı sevecenliği uyandıran kokular salgılanır vs. Tüm bunlar bir yetişkin yüzünde çocuksu güzellik tesiri üretme emelinin şuurlu veya şuursuz dışavurumudur.

Güzelliğin özel bir bireysel çaba ve becerinin meyvesi olduğunu Amerikalı meşhur model Sharon Stone şu sözlerle dile getirmiştir: “Ben hiçbir zaman kendimi büyük ve doğal bir güzellik olarak düsünmedim, sadece büyük bir büyücüm”. Nitekim geçmişten günümüze birçok atasözü güzelliğin doğallıktan ziyade şuurlu bir gayretin yapıtı olduğunu şu sözlerle anlatır:

“Güzellik ondur, dokuzu dondur(kıyafet)”,

“Güzellik %30 doğal, %70 süsleme ile olur”.

Burada ferdin güzel olmak için gösterdiği gayret tamamiyle karşı cinsi etkileme gayesinin yanında büyük oranda toplum içinde kabul görme ve beğeni sahibi olmakla da izah edebilir.

Her türlü medyada kullanılan reklam yüzlerinin özellikle çocuklardan tercih edilmesi ya da reklamlarda yer alan isimlerin Lornez’in güzellik kuramını destekler imaj özelliklerine sahip olması, reklamın en temel gayesi olan iknayı sağlamaktır. Bir yardım müessesinin bağış kampanyasında yetişkin bir kişi yerine bir çocuğu kullanması çok daha fazla bağış ele geçirilmesini sağlar.


Ayrıca Bakınız : Kırk Kilit Otu Nedir? Ne İşe Yarar?


Ayrıca Bakınız : Joelle İmamoğlu Kimdir?


Ayrıca Bakınız : Distopik Film ve Kitaplar


Metabilgi tarafından yayınlanan “Lorenz Güzellik Teorisi Nedir?” başlıklı bu yazı birtakım alıntılar içermektedir.


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Sosyal

Dr. Cem Tonika

Tıp Doktoru, Araştırmacı, Yazar at Meta Bilgi
Dr. Cem C. Tonika, 1984 Selanik doğumlu genel cerrahi ve anestezi uzmanlık alanına sahip tıp doktoru.

15 yılı aşkın süredir tıp alanında hizmet veren Dr. Cem Tonika, tıp, medikal ve sağlık alanlarında birçok bilimsel makale yayınlamıştır.

Dr. Cem Tonika, Meta Bilgi ve diğer bloglar üzerinden yayınladığı yazılarda toplumsal farkındalık yaratma ve sağlık, tıp alanlarında genel bilgi vermek amacıyla toplum yararına çalışır. Makale ve içeriklerinde doktor, ilaç ve tedavi tavsiyesinde bulunmaz, tanı ve teşhis koymaz, kişisel hayatı ve sağlığı tehlikeye atacak hiçbir ibare ve ifade kullanmaz.
Dr. Cem Tonika
Sosyal

Latest posts by Dr. Cem Tonika (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir