En iyi doğum kontrol yöntemi nedir?

doğum kontrol yöntemleri

Cinsellik toplumumuzda her zaman bir tabu olmuştur. Cinsellik konusunda toplumumuz ön yargıları hat safhada olduğu için herhangi bir eğitim görmemektedir.

Avrupa milletlerinde cinsellik eğitimi lise çağlarında başlayarak kademeli bir şekilde toplumsal bilinç oluşturulmaktadır. Cinsellik konusunda en çok merak edilen başlık ise şüphesiz doğum kontrol yöntemleridir.

Nüfus planlamasının yapılabilmesi, sağlıklı bireylerin sağlıklı ailelerde yetiştirilebilmesi ve toplumsal olarak psikolojik refah düzeyinin artması için cinsel sağlık bilgisi belli bir yaş aralığındaki toplumun her ferdi için gereklidir.

Cinsellik konusunda eğitimsizliğimizin bir diğer neticesi ise doğum kontrol yöntemleri konusundaki bilgisizliktir.

DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ NELERDİR

Doğum kontrol yöntemleri denilince akla ilk olarak en çok kullanılan yöntemlerin başında prezervatif kullanımı, geri çekilme metodu ve doğum kontrol hapları gelmektedir.

Doğum kontrol yöntemleri bilimsel olarak erkek ve kadın olarak iki kategoriye ayrılmaktadır.

  1. ERKEK TARAFINDAN UYGULANAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

1.1 Kondom (prezervatif, kılıf, kaput)

Kondom, erkeklerin kullandığı gebeliği önleyici doğum kontrol yöntemlerden biridir. Penis ile vajen arasında bir engel oluşturarak spermlerin geçişini ve yumurtalığa ulaşmasını önler. Kondomu eczanelerden, büyük marketlerden ve sağlık kuruluşlarından (sağlık ocağı, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri ve hastanelerden) alınabilir. Korunmanın yanında erken boşalmayı önler. AIDS, bel soğukluğu, frengi gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı her iki cinsel eşi de korur.

Kondom (prezervatif) nedir?
Cropped image of man holding a condom, sexy woman is lying on bed in the background

1.2. Kanallarının bağlanması (Vazektomi)

Vazekomi

Çiftlerin gebelikten korunmak için kullanabileceği kalıcı ve geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Eşin rızası gereklidir. Kanallarının bağlanması, erkeğin hastanede yatmasını gerektirmeyen basit bir operasyondur. Ameliyattan sonra, yeri iyileşene kadar dikkat etmekten başka yapılması gereken hiçbir şey yoktur. Erkeğin sertleşmesini, boşalmasını, meninin miktarını, rengini, cinsel istekleri ve cinsel tatmini etkilemez.

1.3. Geri Çekilme Yöntemi

Çiftlerin uygulayabileceği en riskli ve belkide en eski doğum kontrol yöntemi geri çekilme metodudur. Bu yöntemde cinsel ilişki sırasında erkeğin ejaculation (boşalma) işlemini geri çekilerek vajen dışında gerçekleştirmesidir. Bu yöntem için erkeğin zamanlamayı çok iyi ayarlaması gerekmektedir. Her ne kadar dışarı boşalma gerçekleşmiş olsa da ilişki sırasında oluşturulan ve penis ucundan vajinaya temas eden az miktarda sperm düşük ihtimalli olsa da döllenmeye sebebiyet verebilir.

GERİ ÇEKİLME HER ZAMAN MÜMKÜN OLMAYABİLİYOR

Diğer doğum kontrol yöntemleriyle mukayese edildiğinde “geri çekme” metodunun başarısının bu denli düşük olmasının başlıca nedeni, orgazma yaklaşıldığında penisi vajenden çıkarmanın her zaman mümkün olmaması durumudur. Evrimsel olarak cinsellik içgüdüsü spermlerin etkili bir şekilde yumurtaya ulaşması için tasarlanmıştır ve bu nedenle orgazma yaklaşan erkeklerin pelvik taban, sırt ve bacak kaslarında istemsiz kasılmalar meydana gelir. İlişkinin heyecanıyla geri çekilmenin unutulması da çok sık karşılaşılan bir durumdur. Her seferinde doğru bir şekilde, orgazma ulaşmadan geri çekilmek, yüksek derecede bir kontrol ve farkındalık gerektirir.

ZEVK SUYUNDA AZ MİKTAR DA OLSA SPERM HÜCRELERİ BULUNDUĞUNDA HAMİLELİĞE NEDEN OLABİLİR

“Geri çekme” metodunun başarısızlığını açıklayabilecek bir diğer neden de boşalma öncesi penisten gelen sıvıda da sperm hücrelerinin bulunabileceğidir. Boşalma öncesi penis ucundan gelen bu sıvı (zevk suyu) cinsel birleşme sırasında vajen içinin kayganlaşmasına yardımcı olur ve erkeğin idrar yolundaki asit ortamı dengelemeyi sağlar. Bu sıvının içinde az miktarda da olsa sperm hücreleri bulunabileceğinden, bu spermlerin yumurtaya ulaşıp hamileliğe yol açma ihtimali mevcuttur.

DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLARI ENGELLEMİYOR

Bütün bu olumsuzlukların yanı sıra, “geri çekme” metodu cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşmasını engellememektedir. Özellikle son yıllarda cep telefonlarındaki çöpçatanlık sitelerinin yaygın olarak kullanılmasına bağlı olarak cinsel yolla bulaşan hastalıkların sıklığında ciddi bir artış söz konusudur. Bu hastalıkların bir çoğu prezervatif kullanımıyla kolayca önlenebilir. Ancak cinsel yolla bulaşan virüs ve mikroplar zevk suyunda fazla miktarda bulunacağı için, “geri çekme” metodu uygulandığında bunların partnere geçişi gerçekleşmiş olacaktır. Bütün bu dezavantajlar dikkate alındığında, “geri çekme” metodunun etkin ve güvenilir bir doğum kontrol yöntemi olmadığı açıktır. Çocuk sahibi olmayı düşünmeyen erkeklerin prezervatif veya vazektomi gibi doğum kontrol yöntemi tercih etmeleri daha doğru olacaktır.

2. KADINLAR TARAFINDAN UYGULANAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

2.1. Haplar (Gebeliği önleyici haplar, oral kontraseptifler)

Haplar, kadınlık hormonları içerir. Her gün düzenli ağızdan alındığında, yumurtanın oluşumunu engeller. Ayrıca, rahim ağzındaki salgıları kalınlaştırarak spermin geçip rahme ulaşmasını önler. Çok etkili bir yöntemdir ancak, cinsel ilişki olsa da, olmasa da her gün aynı zamanda unutulmadan alınmalıdır. Kadın hapı almayı unutursa, gebe kalma tehlikesi vardır. Daha önce hiç gebe kalmamış kadınlar rahatlıkla kullanabilir. En sık kullanılan doğum kontrol yöntemleri içindedir.

Olumlu Yönleri (Doğum kontrol hapları avantajları)

  • Adet dönemlerinin düzenli olmasını sağlar
  • Adet kanaması sırasında olan ağrı ve sancılar ile adet öncesi gerginliği azaltır.
  • Adet kanaması miktarını azaltarak, kansızlığın önlenmesine yardımcı olur.
  • Kadını, yumurtalık ve rahim kanserine karşı korur.
  • Yumurtalıklarında veya memelerde kistleri olanlarda, bu kistlerin büyümesini engeller.
  • Dış gebeliği önler.
  • Rahim ve tüplerde iltihap oluşmasını engeller.
  • Akne ve sivilcelerin düzelmesini sağlar.
  • Bırakıldığında hemen gebelik oluşabilir. Hiç doğum yapmamış kadınların kullanmasında herhangi bir sakınca yoktur.

Olumsuz Yönleri (Doğum kontrol hapları dezavantajları)

  • Her gün hap almanın hatırlanması gerekir.
  • Bulantı yapabilir. Gece yatmadan veya akşam yemeğinden sonra içilirse bu şikayet azalır.
  • İlk kullanımda 1–2 kilo artışı yapabilir. Bu daha ziyade su tutulumu şeklindedir. Daha az tuzlu yenmesi, hareketin artırılması ile düzelir.
  • Kadınların bazılarında kan basıncı (tansiyon) yükselebilir. Bu nedenle, ilk kullanıldığında ve daha sonraki kontrollerde kan basıncı ölçülmelidir.

Kullanılmaması Gereken Durumlar

  • Her gün hap almayı hatırlayamayacak olanların kullanmaması gerekir
  • Adetleri düzensiz olanlar (düzensizliğin nedeni belirleyinceye kadar)
  • Şeker hastaları
  • Karaciğer bozukluğu olanlar
  • Tansiyonu yüksek olanlar
  • Damar tıkanıklığı, bacaklarında kızarıklık, şişme ve ağrı ile belirti veren damar hastalığı olanlar
  • Özellikle bulantı, kusma ile birlikte şiddetli baş ağrıları olanlar kullanmamalıdır.

2.2. Rahim içi araç (RİA, Spiral)

Rahim içi araç, esnek materyalden yapılmıştır, rahmin içine sağlık personeli tarafından yerleştirilir. RİA, spermlerin kadının tüplerine ulaşmasını engeller. Çıkarıldıktan hemen sonra gebelik geri döner. Daha önce hiç gebe kalmamış kadınlar, eğer birden fazla kişi ile cinsel ilişki kurmuyorsa kullanabilir, yine de ilk seçenek olmamalıdır. RİA, sağlık kuruluşlarında (Hastanelerde, sağlık ocağı, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezlerinde) yerleştirilir. Sık kullanılmayan doğum kontrol yöntemleri içindedir.

Olumlu Yönleri

  • Gebeliği önlemede etkili bir yöntemdir (yüzde 99)
  • Bakırlı olanlar, gebelikten 10–12 yıl boyunca etkili bir şekilde korur
  • Cinsel ilişkiyi etkilemez

Olumsuz Yönleri

  • Özellikle, ilk 3 ayda adet günü sayısını ve kanama miktarını 2 katına kadar arttırabilir. Bu durum, daha sonra normale döner.
  • Adet döneminde ağrı olabilir. Bunun için ağrı kesici kullanılabilir.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalık riski olanlar için uygun değildir.
  • Rahimden hazneye doğru kayabilir. Özellikle haznesinin içini yıkayanlarda sıklıkla görülen bir durumdur. Eğer yerinden oynarsa koruyuculuğu azalır.

2.3. İğneler (aşı, enjekte edilen hormonlar)

İğneler, hormon içerir. Her ay ve 3 ayda bir yapılan iki türü vardır. Yapıldıktan sonra kana yavaş yavaş hormon salınır. Hapa benzer şekilde yumurtanın oluşumunu engeller. Ayrıca rahim ağzındaki salgıları kalınlaştırarak spermin geçip rahme ulaşmasını önler. 
Sık kullanılmayan doğum kontrol yöntemleri içindedir.

2.4. Diyafram

İnce plastikten yapılmış, rahmin vajene açılan kısmına yani rahim ağzına yerleştirilen bir kapaktır. Spermlerin rahme geçişini engelleyerek gebelikten korur. Kadın, her cinsel ilişki öncesinde diyaframı kendi yerleştirir, cinsel ilişki sonrasında ise çıkarır.


Doğum kontrol yöntemleri bu yazıda genel bilgi amacıyla yayınlanmıştır ve herhangi bir tıbbı müdahale amacıyla kullanılmamalıdır.

Doğum kontrol yöntemleri hakkında daha detaylı bilgiye ve sorunlarınızın çözümüne uzman hekim tavsiyeleriyle ulaşabilirsiniz.


Ayrıca Bakınız : Beyincik Dejenerasyonu Nedir?


Ayrıca Bakınız : Kafeinizm Sendromu Nedir?


Ayrıca Bakınız : Çağımızın Hastalığı : İnsülin Direnci


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Sosyal

Dr. Cem Tonika

Tıp Doktoru, Araştırmacı, Yazar at Meta Bilgi
Dr. Cem C. Tonika, 1984 Selanik doğumlu genel cerrahi ve anestezi uzmanlık alanına sahip tıp doktoru.

15 yılı aşkın süredir tıp alanında hizmet veren Dr. Cem Tonika, tıp, medikal ve sağlık alanlarında birçok bilimsel makale yayınlamıştır.

Dr. Cem Tonika, Meta Bilgi ve diğer bloglar üzerinden yayınladığı yazılarda toplumsal farkındalık yaratma ve sağlık, tıp alanlarında genel bilgi vermek amacıyla toplum yararına çalışır. Makale ve içeriklerinde doktor, ilaç ve tedavi tavsiyesinde bulunmaz, tanı ve teşhis koymaz, kişisel hayatı ve sağlığı tehlikeye atacak hiçbir ibare ve ifade kullanmaz.
Dr. Cem Tonika
Sosyal

Latest posts by Dr. Cem Tonika (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir