Atatürk’ün Ekonomi Hakkındaki Sözleri

Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk bir askeri deha olmasının yanı sıra genel anlamda ekonomi ve dallarını en iyi şekilde yorumlayarak savaştan çıkmış bir ülkeye kısa zamanda kendisini döndürebilir bir ekonomik sistem kurmuştur.

Mustafa Kemal Atatürk’e ait ekonomi ile ilgili söylemlerin başlıcaları:

  • Ekonomisi zayıf bir ulus, yoksulluktan ve düşkünlükten kurtulamaz; güçlü bir uygarlığa, kalkınma ve mutluluğa kavuşamaz; toplumsal ve siyasal yıkımlardan kaçamaz.
  • Ekonomik kalkınma, Türkiye’nin hür, müstakil, daima daha kuvvetli, daima daha refahlı Türkiye idealinin belkemiğidir.
  • Tam bağımsızlık, ancak mali bağımsızlık ile mümkündür. Bir devletin maliyesi bağımsızlıktan yoksun olunca, o devletin bütün hayat ışıklarında bağımsızlık felç olur.
  • Tüketici yaşamak iyi değildir. Üretici olalım.
  • Siyasi, askeri zaferler ne kadar büyük olurlarsa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa meydana gelen zaferler devamlı olamaz, az zamanda söner.
  • Yeni Türkiye Devleti temellerini süngüyle değil, süngünün de dayandığı ekonomi ile kuracaktır. Yeni Türkiye Devleti cihangir bir devlet olmayacaktır. Fakat yeni Türkiye Devleti bir ekonomi devleti olacaktır.
  • Türkiye’mizi layık olduğu seviyeye yükseltebilmek için mutlaka ekonomimize birinci derecede önem vermek mecburiyetindeyiz.
  • Kurtuluş ve bağımsızlık için yaptığımız savaşı tamamlamak ve Tanrı’nın milletimize doğuştan verdiği yetenek ve kabiliyeti en yüksek derecede geliştirmek ve memleketimize bağışladığı bütün kuvvet ve servet kaynaklarından en iyi biçimde faydalanarak zayıflığımızın sebeplerini yok etmek için, bundan böyle hiçbir fırsat ve zamanı ziyan etmeyerek çalışmaya mecburuz. Hayat demek ekonomi demektir. Çünkü millet yoksul kaldıkça hiçbir şey yapamaz. İlk önce zengin olmalıdır. Çünkü her şeyi yapan paradır. Öncelikle ekonomiye önem vermek lazımdır. Ekonomide faydalı olabilmek için ise teoriler ve kavramlar ile vakit geçirecek zamanımız kalmamıştır.

Mustafa Kemal Atatürk’ün Ekonomi Anlayışı ve Devletçilik Modeli

Mustafa Kemal’in sözlerinden, çağdaş uygarlık düzeyine erişebilmenin en mümkün ve temel adımının ekonomik kalkınmadan geçmek zorunda olduğunu anlıyoruz.

Biliyoruz ki, Osmanlı; yabancı devletlere karşı başta ekonomi olmak üzere pek çok ayrıcalığı siyasi bütünlüğünü koruyabilmek adına peşkeş çekti. Atatürk’ün ekonomi politikası, zamanında Osmanlı’nın yaptığı hataları yapmamak ve her alanda olduğu gibi ekonomide de dışa bağımlı olmamak üzerine kuruluydu. O halde, Atatürk politikası Osmanlı’nın hatalarından ders alarak yeterli, dış ekonomik ilişkilere açık fakat dıştan gelen olumsuz etkilere karşı kesinlikle korunabilen milli bir ekonomi üzerine kurulu olmalıydı ve oldu da…

20. yüzyılın en büyük lideri ve Türkiye Cumhuriyeti kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün ekonomi politikası ve ekonomi stratejisi hakkındaki 10 görüşü:

Atatürk ekonomide ne sağ ne de sol ideolojileri benimsemiştir

Mustafa Kemal’i ekonomi alanında kendinden önce öne sürülen ekonomik sistem ideolojileriyle bağdaştırmak yanlıştır. Kendinden önceki sağ veya sol ekonomik ideolojilere kapılmayan Atatürk, kendi ekonomik ideolojilerini oluşturmuş ve uygulamıştır.

Öğretmen, tarihçi ve sosyoloji profesörü Afet İnan’a yazdırdığı ortaokullarda 1935 yılına kadar ders kitabı olarak okutulan “Vatandaş İçin Medeni Bilgiler” adlı kitapta Atatürk’ün ekonomik ideolojisini kendisinin oluşturulmuş olduğu açıkça görülüyor.

Atatürk “Sistem Yaklaşımı” ile, ekonomik kalkınmayı ele almıştır

Atatürk’ün ekonomi politikasının belirli amaçlarla, bu amaçlara uygun araçları ve araçların tümünün amaçlara yönlendirilebilmesini mümkün kılan, ekonomik sistemin sonuçları ve amaçlarını mukayese eden, buna göre çıkabilecek sorunların gerektiğinde düzeltilebilmesini sağlayan sistem yaklaşımı bulunuyordu.

Buna binaen Atatürk’ün askeri stratejide uyguladığı kusursuz sistem yaklaşımını aynı zamanda ekonomiye de uyguladığını görüyoruz.

Atatürk’ün ekonomik stratejileri eşitlik üzerine kurulmuştur

Atatürk’ün Profesör Afet İnan’a yayımlattığı “Vatandaş İçin Medeni Bilgiler” adlı kitapta yaşam kalitesinin sürdürülebilir olması için tüm vatandaşların ayrıcalıklı kişi, grup, zümre veya benzer sınıfların oluşmasının önlenmesi gerektiği ve tüm vatandaşların kalkınma sonuçlarından eşit (müsavi) şekilde yararlanması gerektiğine dair görüşler yer almaktadır.

Atatürk’ün ilgili sözleri kitapta şu şekilde yer alıyor: “Bizim nazarımızda çiftçi, çoban, amele, tüccar, sanatkar, doktor, velhasıl herhangi bir içtimai müessesede faal bir vatandaşın, hak, menfaat ve hürriyeti müsavidir”

Atatürk’ün ekonomi politikasında piyasa ekonomisi

Atatürk, TBMM 3. Yasama Yılı 1 Kasım 1937 açılış konuşmasında “Kesin zaruret olmadıkça, piyasalara karışılamaz; bununla beraber hiçbir piyasa da başıboş değildir” demiştir. Bu sözden hareketle Atatürk’e göre; ekonomi, pazar ekonomisi kurallarına göre işletilmeli devlet de pazar ekonomisi kurallarına uymalıdır.

Atatürk’e göre özel girişimler devlet tarafından desteklenmeli ve korunmalıdır

Atatürk, ekonomik kalkınma ve kalkınmanın hızlanmasında bireysel girişimlerin önemli olduğunu ve bireysel girişimlerin korunarak desteklenmesi gerektiğini belirtmiştir. 1924 yılında Atatürk’ün yönergeleriyle kurulan İş Bankası bu duruma örnek olacak niteliktedir.

Devlet, özel girişimi teşvik etmelidir

Atatürk, devletin doğrudan ekonomik faaliyetlere katkıda bulunarak, özel girişimcilere kılavuzluk etmesi gerektiğini belirtmiştir. Devlet ekonomik faaliyetlere doğrudan yatırımlarla katkı sağlarken, O’na göre devlet tarafından yapılan faaliyetlerin kişisel girişim gücünü de engellememesi önemlidir.

Devlet mülkiyetçiliği geçici, “Devletçilik” sistemi kalıcı olmalıdır

Atatürk’e göre, özel girişimciler ve devletin ekonomi içindeki rolü arasına sınırlar çizilmesi önem arz etmektedir. Bu sınırların hükümetler tarafından düzenli bir şekilde kontrolü sağlanmalıdır. Kontrol sağlanmadığı vakit, ılımlı devletçilik politikası devlet kapitalizmine dönüşebileceği gibi sistemi de bozacaktır. Atatürk’ün bu konuyla ilgili sözlerinden belirli işletmelerdeki devlet mülkiyetinin geçici fakat devletçilik sisteminin kalıcı olması gerekliliğini çıkarıyoruz.

Devletin temel işlevleri ile ilgili öncelikler

Yine “Vatandaş için Medeni Bilgiler” kitabında Atatürk’ün el yazmasıyla yer alan devletin temel işlevleri öncelikli olarak sıralanmıştır. Atatürk’e göre devletin harcama politikasını oluşturan öncelikler sırasıyla şu şekildedir;

  • 1. Ülkede asayiş ve huzurun sağlanması,
  • 2. Ulusal savunma ve Dış işleri,
  • 3. Ulaştırma,
  • 4. Milli Eğitim,
  • 5. Sağlık Hizmetleri,
  • 6. Sosyal Güvenlik,
  • 7. Ziraat, ticaret ve iktisadi işler.

Atatürk’ün Maliye Politikası

Atatürk’ün maliye politikasında devletin bütçe açığı vermesi kesinlikle kabul edilemez. Bütçeler denk hazırlanmalı ve denk kapatılmalıdır. Atatürk’e göre Devlet Hazinesi’nin yurt içi ve yurt dışında güçlü olması ekonomik bağımsızlığın elde edilmesinin tek yoludur. Atatürk’ün maliye politikasındaki temel amaç devlet bütçesinin dengelenmesidir. Atatürk, bu görüşleri TBMM’nin 1 Mart 1922 ve 1 Kasım 1937 açılış konuşmalarında tekrar etmiştir. Buradan anlıyoruz ki, Atatürk bu görüşünden hiç sapmamıştır.

Atatürk’ün Para Politikası

Atatürk’ün para politikasında asıl amaç, enflasyonun önlenmesidir. Enflasyonun önlenebilmesi için de devlet harcamalarıyla kaynaklar arasındaki dengenin korunması önemlidir. Atatürk, Merkez Bankası’nın para basmasını enflasyonun en önemli nedeni olarak göstermiştir.


Metabilgi tarafından yayınlanan “Atatürk’ün Ekonomi ve Devletçilik Hakkındaki Görüşleri Nedir? Atatürk’ün Ekonomi Hakkında Sözleri” başlıklı bu yazı birtakım alıntılar içermektedir.


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Sosyal Medya

Meta Bilgi

Araştırma Grubu at Metabilgi
2018 yılında yayın hayatına başlayan metabilgi.com üzerinde internet mecrasında bulunan birçok farklı alandaki bilgiyi derleyerek en sade ve anlaşılır biçimde ziyaretçilerine aktarmayı amaçlayan araştırma ve gözlem topluluğudur.
Sosyal Medya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir