Werther Etkisi Nedir?

Werther etkisi nedir

Günümüzde bazı mercilerde sıklıkla duyduğumuz Werther Etkisi, bir romandan ortaya çıkmıştır.

İntihar eyleminin diğer insanları etkileyerek intihara eğilimlerini arttıran bir psikolojik etki olarak tanımlanabilir Werther Etkisi.

Werther fenomeni özetle, intihar(cana kıyma) fiilinin romantize edilip kitle iletişim araçlarıyla insanlara sunulmasının intiharları teşvik eden ve arttıran bir duruma yol açtığını vurgulayan bir olaydır.


İntihar Eğiliminin Sebepleri

Bir intihar eyleminin sebepleri temelde üç başlıkta toplanır: Psikiyatrik rahatsızlıklar, olaylara bağlı hayat krizleri ve sosyal öğrenme. Psikiyatrik sebepler akıl ve ruh rahatsızlıklarıyla psikiyatrik müdahale kapsamındaki tüm tıbbi durumları ifade eder. Olaylara bağlı hayat krizleri ise bir yakının kaybı, boşanmak, ayrılmak, işsiz kalmak, vücuda bağlı bir kayıp ya da kronik hastalık yaşamak, ergenlik çağı krizleri yaşamak vs.dir. Bu yazımızda sosyal öğrenme kapsamında Werther fenomeninin intiharlardaki yerini irdeleyeceğiz. Bu fenomen ilk defa Sosyolog David Philips tarafından tanımlanmıştır.

Philips, intiharların edebiyatta ve kitle iletişim araçlarında yer almasıyla intihar oranlarının taklide bağlı olarak büyük bir artış gösterdiğini fark etmiştir. David Philips, 1947 ile 1968 yılları arasında yürüttüğü araştırmasında intihar vakıalarının medyada öne çıkarılmasının intihar vakalarını %12 arttırdığını tespit etmişti.

David Philips,1974 yılında yayınlanan bu araştırmasında, ulaştığı sonuçların Meşhur Alman yazar Wolfgang von Goethe’nin “Genç Werther’in Acıları” isimli romanındaki Werther karakterinin kavuşma ümidinin olmadığı çaresiz aşkı yüzünden romantik bir şekilde intihar etmesiyle gelişen olaylarla benzerlik gösterdiğini fark ederek bu ismi kullanır.

Olayın tarihsel arka planını incelediğimizde Goethe’nin yazdığı “Genç Werther’in Acıları” isimli romanından sonra seri bir şekilde intihar vakıalarının geliştiği gözlemlenir.

Kitapta bir hukuk bürosunda genç bir stajyer olan başkahramanımız Werther, başka biriyle evli olan Lotte isimli genç bir kadına aşıktır, ancak tüm aşkına rağmen toplum baskısı sebebiyle kavuşma ümidini kaybeden Werther, hayatta kalmaya göre daha hafif olan ölümü tercih eder. Werther’in intiharı insanları o kadar etkilemiştir ki kitabın yayınlanmasından hemen sonraki senelerde 2000 kadar intihar vakası roman kahramanına öykünerek gerçekleştirilir. Werther sadece intiharıyla değil giyim kuşamıyla da devrin gençlerinin idolüdür.

Werther’in sıklıkla tercih ettiği sarı pantolon ve mavi ceket devrin genel moda trendi halini almış bu durum için “Werther gibi giyinme” tabiri kullanılmıştır. Kitap sonrasında meydana ardı arkası kesilmeyen intiharlar sebebiyle kitabın basımı ve dağıtımı İsveç, Danimarka, İtalya gibi ülkelerde uzun bir süre yasaklanmıştır. Devrin dini otoritelerinden Teolog Lavater, romanın ürettiği negatif etki ve Hristiyanlık’ta Allah’a isyanla eşdeğer olan intihar fiilini yücelttiği gerekçesiyle sebebiyle Goethe’yi dinsizlik ve edepsizlikle itham etmiştir.

KISACA WERTHER ETKİSİ

Ünlü yazar Goethe Genç Werther’in Acıları isimli bir kitap kaleme alır.

Bu kitap Werther isimli bir ressamın hayali bir sevgiliye olan aşkı ve duygusal çalkantılarını konu edinmiştir.

Goethe bu eserinde Welther’in intihara giden duygusal geçişlerini öyle güzel ve etkileyici olarak kaleme almıştır ki okuyanları intiharın huzur verici ve rahatlatıcı bir tarafı olduğuna inanarak intihar eğilimine yakınlaştıkları bir psikolojik dönüşüme uğradıkları tespit edilmiştir.

İnsanların bir intiharı taklit etme girişimine Walther Etkisi adı verilmektedir.


Marilyn Monroe’nun Ölümü

7 Ağustos 1962’nin sabahında tüm dünya şok edici bir habere uyandı. Ünlü oyuncu Marilyn Monroe‘nun cansız bedeni evinin banyosunda bulundu. Basın bunun intihar oldunu onayladı.

Monroe’nun ölümünden sonraki aylarda 303 genç yaşamına son verdi. Werther etkisi bir kez daha gazetelerin ön sayfalarında yer aldı. 

Bu meşhur olaydan yıllar sonra, 90’larda Amerika halkı Kurt Cobain ile benzer bir şeye daha şahit oldu. Basın ne zaman ünlü bir karakterin ölüm haberini yapsa sonrasında hep bir intihar salgını tüm ülkeyi sarsıyordu.

Peki eğlence dünyasından biri ile sizin bizim gibi birileri arasında nasıl bir bağlantı olabilir? Bu insanlar ünlüleri taklit mi ediyordu yoksa bunların hepsi korkunç birer tesadüf müydü? 

Werther etkisi nedir?

Werther etkisi, sosyolog David Phillips‘in intiharın yarattığı taklit edilme etkisini tanımlamak için 1974 yılında ortaya attığı bir terimdi. Bu isim, Alman yazar Wolfgang von Goethe tarafından yazılan “Genç Werther’in Acıları” adlı romandan geliyor. Bu kitabın baş kahramanı en sonunda aşkı uğruna intihar eder.

Bu kitap öyle bir “başarı” yakaladı ki yayınlandıktan kısa bir süre sonra 1774’te yaklaşık 40 tane genç Werther’inkine benzer bir şekilde yaşamına son verdi. Bu tuhaf ve korkunç vaka, İtalya ve Danimarka gibi bazı ülkelerde kitabın yasaklanmasıyla sonuçlandı.

Phillips benzer olaylara dayanarak, 1947 ile 1968 yılları arasında bir araştırma yürüttü ve bazı açıklayıcı fakat rahatsız edici bilgilere ulaştı. Keşfettiğine göre, The New York Times ne zaman ünlü bir figürün intihar hikayesini yayınlasa sonraki ay intihar oranı neredeyse %12 artıyordu. 

Bunun benzeri örnekler günümüze kadar görülmeye devam etti. 2017’nin ortalarında Kanada, bazı trajik etkiler yaratabileceğine karar vererek “Ölmek İçin 13 Sebep” adlı diziyi yasakladı. Hatta Dünya Sağlık Örgütü, gazetecilere rehber olması için intihar içeren haberleri nasıl yansıtmaları gerektiğini anlatan bir belge bile hazırladı.

Basında intihar hakkında konuşmak tehlikeli mi?

Bu sorunun cevabı nasıl konuştuğumuza bağlı olarak değişir. Dikkat edilmesi gereken konulardan bazıları, çok fazla detaya girmemek ve merhamet uyandırabilecek unsurları dahil etmemek. Bu tür olaylar, taklit etme isteği uyandırabilecek herhangi bir duyguyu tetiklememeli. Bununla birlikte, trajik bir olayı, insanları taklit etmeye özendirme ihtimali olan heyecan ve merak uyandırıcı bir şekilde yansıtabilecek tüm unsurları çıkarmak gerektiği aşikar.

Tarih boyunca birçok sanatçı intihar eylemine romantikleştiren özellikler atfetmiş ve böylece birçok ölüme sebep olmuştur.

Bazı uzmanlar Werther etkisinin pratikte böyle işlemediğini söylerken bir yandan da bazı etkileri olabileceğini kabul ediyor. İntihara zaten meyilli insanların bu ünlü yıldızların davranışlarını taklit etmesinin mümkün olabileceğini düşünüyorlar. Ancak yine de başkalarının ölümleri için ünlüleri hiçbir şekilde suçlamıyorlar. 


Werther’in Opera Uyarlaması ve Eserleri

  • werther la scala opera
  • werther la boheme opera
  • werther opera
  • werther

Bu şekildeki haberleri özel bir hassasiyetle ele almalıyız. Özellikle de çocukları ve ergenlik çağındaki gençleri etkilememek için hiçbir fotoğraf ya da kişinin kendini özdeşleştirebileceği unsurlar göstermeden yansıtılmalıdır. İntiharı bir kaçış yolu olarak idealize etmemek çok önemlidir.

“Hayatı yaşamak, acı çekmek ve keyfini çıkarmak için mücadele et… hayat ancak ondan korkmadığın sürece muhteşemdir.”

– Charlie Chaplin

İntiharı romantikleştirmekten nasıl kaçınmalı

Bütün bunlara rağmen yine de intihar hakkında konuşmak şarttır. Her zaman başka bir çıkış yolu olduğunu söyleyebilmeli ve bu çıkış yolunu tam olarak nasıl bulabileceklerini bilmeyen insanlara yol göstermeliyiz. Sessiz kalmak ve görmezden gelmek sadece insanları yaftalayarak bu konuyu daha büyük bir problem haline getirmeye yarar. 

Bunu her zaman saygılı fakat kesin bir dille, intiharı korkunç bir tabu olmaktan çıkarma çabasıyla yapmaya çalışmalısınız. İntihar kadar gerçek bir şeyi gizlemeye çalışarak varlığını yok edemezsiniz, sadece alevi körüklemiş olursunuz.

Kurgu hangi formda olursa olsun intihara teşvik etmekle suçlanmamalıdır. Bu aynı şekilde haberler için de geçerlidir. Elbette bu, kişinin haberi, doğruluğunu koruyarak ve sorumluluğunun bilincinde olarak aktarmasına mani olamaz. “Genç Werther’in Acıları” kitabının yayınlandığı dönemde şimdiki kadar bilgiye ve kaynağa sahip değildik. Duygularımızı doğru bir şekilde ifade etmek ve yardım istemek hayatımıza son vermekten çok daha kolay olmalı, hepimize de bu konuda önemli bir rol düşüyor.


Ayrıca Bakınız : Metafizik Nedir?


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Sosyal Medya

Meta Bilgi

Araştırma Grubu at Metabilgi
2018 yılında yayın hayatına başlayan metabilgi.com üzerinde internet mecrasında bulunan birçok farklı alandaki bilgiyi derleyerek en sade ve anlaşılır biçimde ziyaretçilerine aktarmayı amaçlayan araştırma ve gözlem topluluğudur.
Sosyal Medya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir