Türkiye Varlık Fonu Nedir?

Türkiye Varlık Fonu Nedir?

Son zamanlarda adını sıkça duymaya başladığımız fakat ne olduğu ne ne anlama geldiğini pek bilmediğimi Türkiye Varlık Fonu A.Ş. isimli şirket veya kuruluşun ne olduğunu birlikte inceleyelim.

Dünyada birçok ülke tarafından finansman yaratmak ve karlı yatırımlarda bulunmak amacıyla kurulan varlık fonları ülkemizde de 2018 yılından itibaren kullanılmaya başlanmıştır.

varlık fonu nedir anlamı nedir
Varlık fonu nedir anlamı nedir

Varlık Fonu Nedir? Ne Anlama Gelir? Sistemleri Nasıl Çalışır?

Milli Varlık Fonları, çeşitli finansal varlıklara yatırım yaparak gelirini artırmayı amaçlayan, devletin sahipliği ve idaresi altında çalışan fonlardır. Bu fonun geliri çoğunlukla bütçe fazlalarından oluşur. Bir ülke şayet bütçe fazlası veriyorsa bu fazlayı 4 şekilde kullanabilir:

  • (1) Harcamalarını artırır.
  • (2) Mevcut vergi yükünü düşürür.
  • (3) Borçlarını erken ödemeye tabi tutabilir.
  • (4) Bir varlık fonu kurarak bütçe fazlalarını buraya aktarır ve bu fonla milli veyahut yabancı bir takım finansal varlıkları satın alıp gelirlerini artırmaya çalışarak gelecek kuşaklara refahı aktarma yoluna gidebilir.

Türkiye Varlık Fonu Hakkında Merak Edilenler

Tam AdıTürkiye Varlık Fonu A.Ş.
Adresi Kültür Mahallesi Nispetiye Caddesi Akmrk. E Kule(E-3 Blok )K11 593 Bğ. Böl. ETİLER
BaşkanıCumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan
ÜyeleriT.C. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN
Yönetim Kurulu Başkanı
T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Berat ALBAYRAK
Yönetim Kurulu Başkan Vekili
Salim Arda ERMUT
Yönetim Kurulu Üyesi
Hüseyin AYDIN
Yönetim Kurulu Üyesi
M. Rifat HİSARCIKLIOĞLU
Yönetim Kurulu Üyesi
Prof. Dr. Erişah ARICAN
Yönetim Kurulu Üyesi
Fuat TOSYALI
Yönetim Kurulu Üyesi
Zafer SÖNMEZ
Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdür
ŞirketleriYazı içinde belirtilmiştir.
Büyüklüğü160 Milyar Dolar
Kuruluş Tarihi2018

Türkiye Varlık Fonuna Devredilen Şirketler Nelerdir?

Türkiye Cumhuriyet Ziraat Bankası AŞ, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Türkiye Petrolleri AO (TPAO), Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ (PTT), Borsa İstanbul AŞ, Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV ve İşletme AŞ’nin (TÜRKSAT) sermayelerinde bulunan Hazineye ait hisselerin tamamı, Türk Telekomünikasyon AŞ’nin yüzde 6,68 oranındaki Hazineye ait hissesi ile Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ve Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün (Çaykur), THY’nin yüzde 49,12, Halkbank’ın yüzde 51,11 hissesinin Varlık Fonu’na devrine karar verdi.

Türkiye Varlık Fonu Neler Yapabilir?

Türkiye Varlık Fonunun yetkili olduğu ve yönetimi adına gerçekleştirilebilecek işlemler şöyledir:

  • – Yerli ve yabancı şirketlerin pay senetleri, Türkiye’de kurulan ihraççılara ait hisselerin alınıp satılması,
  • – Yabancı kamu, özel sektör ve kamu borçlanma araçları ve ihraççı hisselerinin alınıp satılması,
  • – Vadeli mevduat ve katılma işlemlerinin yapılması,
  • – Hazine taşınmazları ve mevduat sertifikaları, altın ve diğer değerli madenler ile bu madenlere dayalı olarak ihraç edilen anapara piyasası araçlarının alım-satım işlemelerinin yapılması,
  • – Fon katılma hisseleri, repo ve ters repo işlemleri kira sertifikaları, gayrimenkul sertifikaları, varantlar ve sertifikalar, Takasbank para piyasası işlemleri, ürev araç işlemlerinin nakit güvenceleri ve primleri, özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları ve ikraz iştirak senetleriyle alakalı işlemlerinin yapılması,
  • – Milli yatırımlar ile beynelmilel alanlarda diğer devletler ve yabancı şirketler tarafından yapılacak yatırımlara iştirak ve bunlarla hudutlu olmamak üzere diğer yatırım araçları işlemlerine girilmesi.

Varlık Fonunun Büyüklüğü Nedir?

Varlık Fonu’nun hedefleriyle alakalı Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi yaptığı açıklamayla; 200 Milyar Dolar’lık bir fon büyüklüğüne ulaşılmasını amaçladıklarını ve denetimin de tam olarak belli olmamak üzere uluslararası denetim şirketleri aracılığıyla yapılacağını belirtti.

Varlık fonu nereye yatırım yapar?

Varlık fonları, ağırlıklı olarak, devlet tahvillerine, pay senetlerine, yatırım fonlarına, çeşitli projelere geçici veyahut kalıcı ortaklıklar yoluyla girip yatırım yaparlar. Kimi ülkeler varlık fonlarının yatırımlarıyla alakalı kimi kısıtlamalar ve standartlar getirmişlerdir. Mesela bir hayli ülkede varlık fonları için S&P ve Fitch’in BBB – ve Moodys’in Baa3 kredi notları yatırım yapılabilir en düşük not olarak kabul edilmekte, bu notun altında kredi notu olan ülke tahvillerine yatırım yapılamamaktadır.

Varlık Fonu ve Yönetimi
Varlık Fonu ve Yönetimi

2006 seneninde yaşanan subprime mortgage ve 2008 seneninde yaşanan Lehman Brothers krizlerinin hemen peşinden AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ başta olmak üzere bu fonların bir bölümünün finansal sektör kuruluşlarını kurtarmakta kullanılması bunların beynelmilel tartışma ve tenkitlerin hedefi haline gelmelerine kapı aralamıştır.

Türkiye Varlık Fonu’nun temel nitelikleri

Türkiye Varlık Fonu kurulmasına ait yasanın genel gerekçesi ve başlıca maddelerindeki kararlardan hareketle bu fonun niteliklerini ve emellerini özetleyebiliriz.

(1) Türkiye Varlık Fonu İdaresi A.Ş. isimi altında 50 milyon TL anaparalı bir anonim şirket kuruluyor. Başbakanlığa bağlı olarak çalışacak olan şirketin anaparası, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından konulacak. Şirketin idare heyeti en az 5 kişiden oluşacak ve başkan ve azalarıyla şirket genel müdürü Başbakan tarafından atanacak. Bu anonim şirket özel hukuk kararlarına tabi olacak. Şirket Türkiye Varlık Fonu İçtüzüğünü hazırlayacak ve bu iç tüzüğün tescili ile Türkiye Varlık Fonukurulacak. Ayrı olarak gerek görülmesi halinde Türkiye Varlık Fonuna bağlı alt fonlar kurulabilecek.

Dünyadaki En Büyük Varlık Fonları Nelerdir?
Dünyadaki En Büyük Varlık Fonları Nelerdir?

(2) Şirket tarafından Türkiye Varlık Fonu hesabına gerçekleştirilebilecek işlemler şöyle sıralanıyor: 

Yerli ve yabancı şirketlerin pay senetleri, özelleştirme kapsam ve programına alınanlar dâhil olmak üzere Türkiye’de kurulan ihraççılara ait hisselerin alınıp satılması. Türk Parası Değerini Savunma İle ilgili 32 Sayılı Karar kararları çerçevesinde alım satımı yapılabilen yabancı kamu, özel sektör ve kamu borçlanma araçları ve ihraççı hisselerinin alınıp satılması. Vadeli mevduat ve katılma hesabı işlemlerinin yapılması.

Hazine taşınmazları ve mevduat sertifikaları, altın ve diğer değerli madenler ile bu madenlere dayalı olarak ihraç edilen anapara piyasası araçlarının alım satım işlemlerinin yapılması. Fon katılma hisseleri, repo ve ters repo işlemleri, kira sertifikaları, gayrimenkul sertifikaları, varantlar ve sertifikalar, Takasbank para piyasası işlemleri, türev araç işlemlerinin nakit güvenceleri ve primleri, özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları ve ikraz iştirak senetleriyle alakalı işlemlerin yapılması.

Milli yatırımlar ile beynelmilel alanlarda diğer devletler ve/veya yabancı şirketler tarafından yapılacak yatırımlara iştirak ve bunlarla hudutlu olmamak üzere diğer yatırım araçları işlemlerine girilmesi.

(3) Türkiye Varlık Fonunun kaynakları şu şekilde sayılıyor: a) Özelleştirme Yüksek Heyeti tarafından; özelleştirme kapsam ve programında bulunan ve Türkiye Varlık Fonuna devrine karar verilen kuruluş ve varlıklar ile Özelleştirme Fonundan Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasına karar verilen nakit fazlası. (b) Kamu müessese ve kuruluşlarının tasarrufu altında bulunan ihtiyaç fazlası gelir, kaynak ve varlıklardan; Kabine tarafından Türkiye Varlık Fonuna aktarılmasına veya Şirket tarafından yönetilmesine karar verilenler. (c) Türkiye Varlık Fonu tarafından yurtiçi ve yurtdışı anapara ve para piyasalarından alakalı mevzuat dahilinde yer alan destur ve onaylar aranmaksızın sağlanan finansman ve kaynaklar. (d) Para ve anapara piyasaları dışında diğer metotlarla sağlanan finansman ve kaynaklar.

(4) Şirket, Şirket tarafından kurulacak diğer şirketler, Türkiye Varlık Fonu ve Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak alt fonlar Sayıştay denetimine tabi olmayacak. Şirket ve fonlar bağımsız denetime tabi olacaklar. Türkiye Varlık Fonu bünyesinde kurulacak fonlar, Sermaye Piyasası Yasayı kapsamında bağımsız denetime tabi olacak.

(5) Şirket, varlık Fonu ve bu yasaya göre kurulan şirketler, alt fonlar gelir ve kurumlar vergisinden muaf tutuluyor, ayrı olarak yapacağı işlemlerin bir bölümü de KATMA DEĞER VERGİSİ gibi vergilerden kural dışı ediliyor.

Türkiye Varlık Fonundan beklentiler

Türkiye Varlık Fonundan beklentiler yasanın genel gerekçesinde sıralanmış bulunuyor. Buna göre;

(a) Türkiye Varlık Fonunun kurulmasıyla büyüme oranında artış sağlanacak.

(b) Sermaye piyasalarında büyüme ve derinleşme hızlanacak.

(c) İslami finansman varlıklarının kullanılması yaygınlaşacak.

(d) Yapılacak yatırımlarla yüzbinlerce kişiye istihdam imkanları sağlanacak.

(e) Savunma, havacılık, yazılım gibi alanlardaki yerli şirketlerin anapara ve proje bazında desteklenmesiyle global oyuncu konumuna geçmeleri sağlanacak.

(f) Otobanlar, Kanal İstanbul, Üçüncü Köprü ve Hava meydanı, Nükleer Santral gibi büyük altyapı projelerine kamu kesimi borcu artırılmadan finansman bulunacak.

(g) Katılım finansmanı sektör hissesi artırılacak.

(h) Arz güvenliğini sağlamak üzere, Türkiye için ehemmiyet taşıyan petrol, doğalgaz gibi yurtdışındaki stratejik sektörlere bürokratik kısıtlamalara bağlı olmadan direk yatırım yapılabilmesi gerçekleştirilecek.

(i) Bu Fon, ekonominin yapısal meselelerini aşmakta katkı sağlamanın yanı sıra dış siyasetin önemli bir enstrümanı olarak Türkiye’nin uluslararası arenada daha fazla söz sahibi olmasına katkı sağlayacak.


Varlık fonları nedir anlamı nedir bağlı olduğu şirketler ve Türkiyeden Dünyadan örneklerin incelendiği bu yazı birtakım alıntılar içermektedir.


Ayrıca Bakınız : Stagflasyon Nedir? Türkiyede Stagflasyon Var mı?


Ayrıca Bakınız : İşletme Finansmanı Nedir?


Ayrıca Bakınız : Nakit Yönetimi Nedir?


Ayrıca Bakınız : Bütçe Nedir? Nasıl Oluşturulur?


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


Tanju Çapancıoğlu

Araştırmacı, gazeteci, ekonomist ve yazar Tanju Çapancıoğlu 20 yılı aşkın süredir birçok yazılı ve görsel yayın organında Türkiye Ekonomisi ve finans konularında değerli yorumlarını ilgililere aktarmaktadır.
Meta Bilgi içerik yazarı ve ekonomi editörü Tanju Çapancıoğlu, uzmanlık alanı olan ekonomi ve finans konularında yayınladığı yazı ve makalelerde, toplum yararına toplumu bilgilendirmek için çalışır. Yazılarında hiçbir yatırım tavsiyesi bulunmaz, maddi yönlendirmeler yapmaz, insanların hayatını etkileyebilecek tavsiye ve öneriler vermez.

Latest posts by Tanju Çapancıoğlu (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir