Kapasite Kullanım Oranı Nedir?

Kapasite kullanım oranı

Kapasite kullanım oranı birçok veriyi içinde barındıran önemli bir ekonomik terimdir.

Kapasite kullanım oranının en basit anlamı bir işletme veya ülkenin genelinde toplam üretim kapasitesinin ne kadarının kullanıldığını gösteren orandır.

Basit bir örnek vermek gerekirse bir işletme veya fabrika için belirli bir dönem baz alındığında fabrika koşullarına göre (makine teçhizat, personel vs.) 100 birim mal üretimi yapılabiliyorken 70 birim mal üretildiyse bu işletmenin kapasite kullanım oranı %70 (yüzde yetmiş) olacaktır.

Kapasite kullanım oranı işletme ve ülke ekonomisi üzerinde enflasyon, arz talep dengesi gibi birçok faktörde önemli bir belirteçtir.

Kapasite Kullanım Oranı Grafik 2018
Kapasite Kullanım Oranı Grafik 2018

Kapasite Kullanım Oranı Hakkında Detaylı Bilgi


Kapasite kullanım oranı, bir imalat biriminin kullanım kapasitesinin, aynı imalat biriminin maksimum kapasitesine olan oranıdır. Ama maksimum kapasiteye erişmek çok zor olduğundan, çoğunlukla “çalışma derecesi” denilen yöntemden istifade edilmektedir. çalışma derecesi, kullanım kapasitesinin prtaik kapasiteye olan oranıdır.

Kapasite Kullanım Oranı (KKO), endüstrideki imalat düzeyinin bir yansıması olup, talep ve yatırım düzeyleri konusunda teferruatlı bilgiler sunmaktadır.

Kapasite Kullanım Oranlarında endüstri işyerlerinden alınan bilgiler baz alınmakta olup, işyeri sayısı ve üretim değeri verilerine göre ağırlık verilerek hesaplanmaktadır.

Mevcut kapasitelerin kullanımı, sanayiciler tarafından talep düzeyine göre ayarlanmaktadır. Sanayiciler itibariyle fazla mesailerin toplam miktarının değiştirilme kriteri, talep canlılığıdır. Talep canlılığı sürdükçe, ikinci hem de üçüncü vardiya mevzubahis olmaktadır.

Tevsi (genişletme) yatırımları, getiri oranlarının düşük düzeylerde olması ve talebin yüksek düzeyde devam edeceği beklentileri ile ivme kazanır. Yeni yatırımların temeli, iyiye giden şartlar dahilinde atılmaktadır. Üretim kapasitesinin bu şekilde artırılması ile kapasite kullanım oranı normal düzeylere düşer.

Nasıl Belirlenir ve Nasıl Değerlendirilir?

Kapasite kullanımının yüksek olduğu dönemlerde, genellikle sanayi üretimi de artmaktadır. Bununla birlikte; ekonomik büyümenin hızlı olduğu dönemlerde, bu oranın yüksekliği enflasyonist baskıların ağırlaştığını da ortaya koymaktadır.

%80-85 arasında yüksek bir düzeyde olduğu kabul edilen KKO, ekonominin çok daha canlı olduğu dönemlerde %90’a da yaklaşabilmektedir.

%70-80 arasındaki oranlar, yeni yatırımlar yapılmasa dahi, gelişme potansiyelinin bulunduğunu ortaya koymaktadır.

Yeni yatırımların, kapasite kullanım oranları daha yüksek olan dallarda gerçekleştirilmesi, muvaffakiyet talihini artırabilmektedir.

Kapasite kullanımının incelenmesinde, daha gerçekçi neticelere erişilebilmesi için, bir tek aya ait oran yerine son 4-5 aydaki trendin araştırılması gerekir.

Kapasite kullanım oranının, daimi olarak yüksek düzeyde izlemesi, o kadar da pozitif bir işaret olarak idrak etmemektedir. Böylesi bir vaziyet, endüstride tevsi yatırımlarının geciktiğini haber verir niteliktedir.

KKO, revizyon ve toplu destur dönemlerinde, natürel olarak, daha düşük çıkmaktadır. Aynı şekilde, kış aylarında ve bayram tatillerinde de, bu oranın beklenenin çok daha altında çıkması olası bir vaziyettir.

İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı Nasıl Belirlenir

Merkez Bankasının imalat sanayi sektöründe çalışan iş yerlerine her ay uyguladığı İktisadi Yönelim Anketi’ne verilen cevaplara göre hazırlanıp yayımlanır. Bu anket Mart 2012’de 2614 iş yerine gönderilmiş ve 2212 iş yeri bu anketi yanıtlamıştır. İmalat sanayi geneli ve alt sektörleri itibarıyla hesaplanan kapasite kullanım oranları, ankete katılan iş yerlerinin bildirdikleri, fiziki kapasitelerine göre fiilen gerçekleşen kapasite kullanımlarının ağırlıklı ortalaması alınarak bulunur. İktisadi yönelim anketinde yer alan imalat sanayi kapasite kullanım oranıyla ilgili sorunun yanıtları yüzde olarak alınır ve ağırlıklı ortalaması alınarak imalat sanayi ve alt sektörleri genelinde toplulaştırılır.


26 ARALIK 2018 TÜRKİYE KAPASİTE KULLANIM ORANI

Türkiye’de açıklanan en son kapasite kullanım oranı %74,1 olarak açıklandı. 26.12.2018 14:30’da açıklanacak verilere göre kapasite kullanım oranlarında ciddi düşüşler beklenmektedir.

Beklenen muhtemel düşüşün sebebi ise ülkenin son dönemde girdiği ekonomik dar boğaz, enflasyon vs. ekonomik nedenlerden ötürü üretimdeki ciddi azalmalar ve talep dengesinin bozulmasıdır.


Ayrıca Bakınız : Enflasyon Nedir?


Ayrıca Bakınız : Nakit Yönetimi Nedir?


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Tanju Çapancıoğlu

Araştırmacı, gazeteci, ekonomist ve yazar Tanju Çapancıoğlu 20 yılı aşkın süredir birçok yazılı ve görsel yayın organında Türkiye Ekonomisi ve finans konularında değerli yorumlarını ilgililere aktarmaktadır.
Meta Bilgi içerik yazarı ve ekonomi editörü Tanju Çapancıoğlu, uzmanlık alanı olan ekonomi ve finans konularında yayınladığı yazı ve makalelerde, toplum yararına toplumu bilgilendirmek için çalışır. Yazılarında hiçbir yatırım tavsiyesi bulunmaz, maddi yönlendirmeler yapmaz, insanların hayatını etkileyebilecek tavsiye ve öneriler vermez.

Latest posts by Tanju Çapancıoğlu (see all)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir