Türkiye’nin Enerji Kaynakları Nelerdir?

Türkiye’nin Enerji Kaynakları Nelerdir?

Ülkemiz coğrafi ve jeopolitik konumu gereği birçok doğal kaynak ve enerji kaynaklarına ev sahipliği yapmaktadır. Türkiye’nin önemi yalnızca üst kaynakları ile sınırlı kalmayıp yer altında da birçok yatak ve rezerve sahiptir.

Enerji Kaynağı Nedir Neden Önemlidir?

Endüstri tesislerinin çalışması, aydınlatma, ısınma ve erişimin sağlanması büyük ölçüde enerjiye dayanmaktadır. Enerji, ülkelerin kalkınmasında ehemmiyetli bir güç olarak kabul edilmektedir. Bu yüzden ülkelerin gelişmişlik düzeyleri belirtilirken ürettikleri ve tükettikleri enerji miktarları da göz önünde bulundurulmaktadır.

Türkiye’nin Enerji Kaynakları Çeşitleri Nelerdir?
Türkiye’nin Enerji Kaynakları Çeşitleri Nelerdir?

Ülkemizin enerji tüketimi her geçen sene hızla artmaktadır. Bu vaziyetin temel nedeni ülkemizin nüfusunun hızla artması ve endüstri tesislerinin hızla çoğalmasıdır ayrı olarak erişim araçlarının sayısının da hızla artmakta olması enerji tüketimimizin hızla artmasının nedenidir

Enerji kaynakları yenilenemeyen ve yenilenebilen kaynaklar olarak iki grupta toplanır.

Yenilenemeyen Enerji Kaynakları Nelerdir?

Yenilenemeyen enerji kaynakları taşkömürü, linyit, petrol ve tabii gazdan oluşan fosil yakıtlar ile nükleer enerji gibi rezervi hudutlu olan ve tükendiğinde yenilenemeyen kaynaklardır.

Yenilenebilen Enerji Kaynakları Nelerdir?

Yenilenebilen enerji kaynakları ise güneş, rüzgar, su ve jeotermal enerjiden oluşan ve kendi kendilerini yenileyebilen kaynaklardır.

Son zamanlarda dünyada yenilenemeyen enerji kaynaklarının kullanımı daha yaygındır. Bu kaynakların hem imalat evresinde hem de kullanımı sonrasında büyük ölçüde etraf meseleleri yaşanır. Bu yüzden yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması gereklidir.

Türkiye’nin Enerji Kaynakları Nelerdir?
Türkiye’nin Enerji Kaynakları Nelerdir?

Ülkemiz yenilenebilen(hidroelektrik-jeotermel-rüzgar-güneş) enerji kaynakları itibariyle büyük bir potansiyele sahiptir.

Ancak yenilenemeyen fosil yakıtla (petrol ve doğalgaz –taşkömürü ) itibariyle fukaradır.

  1-TAŞ KÖMÜRÜ(MADEN KÖMÜRÜ)

Birinci jeolojik vakitte nebat ve hayvan kalıntılarının toprak altında kalmasıyla oluşan organik tortul kayadır. 500-600 milyon yıl toprak altında kaldığından Kalori değeri çok yüksektir  bundan dolayı büyük bir bölümü Karabük ve Ereğli  demir-çelik fabrikalarında demiri eritmek için kullanılır, geri kalanı ise ÇATALAĞZI termik santralinde elektrik üretiminde kullanılmaktadır.

Taşkömürü yatakları Batı Karadeniz Bölümü’nde bilhassa Zonguldak çevresinde ve Ereğli’den Amasra’ya kadar uzanan bir şerit içerisinde bulunur. Ülkemizdeki taşkömürü yatakları düzenli tabakalar halinde olmayıp küçük parçalara ayrılmıştır. Taşkömürünün bulunduğu damarlar bazen çalışılamayacak kadar incelmekte ve kesintiye uğramaktadır. Bu yüzden taşkömürünün çıkarılmasında zorluklar çekilir ve imalat düşüktür. Demir-çelik endüstrisinin ihtiyacını karşılayamadığından dolayı dışardan alınır.

NOT: ÜLKEMİZİN ÇOK BÜYÜK BÖLÜMÜ 3.JEOLOJİK VAKİTTE OLUŞTUĞU İÇİN TAŞ KÖMÜRÜ  İTİBARİYLE OLDUKÇA FUKARA SAYILMAKTAYIZ YALNIZCA ZONGULDAK ETRAFINDA ÇIKARTILIR

  2-LİNYİT :

Üçüncü jeolojik vakitte oluşmuş ve kalorisi taşkömürüne göre daha az olan bir kömür türüdür. Türkiye’nin çok büyük bölümü 3.jeolojik vakitte oluştuğu için bir çok yerde ve bol miktarda bulunmaktadır için. Bu yüzden ehemmiyetli bir madendir. Kalorisi yüksek olan linyitler çoğunlukla konutlarda yakıt olarak kullanılırken düşük kalorili olanları ise termik santrallerde kullanılmaktadır.

Linyit yataklarımızdan en ehemmiyetlileri Elbistan, Soma (Manisa), Tunçbilek, Seyitömer, Tavşanlı (Kütahya), Yatağan (Muğla) ve Çan(Çanakkale) dır.

Linyitle çalışan termik santrallerimizde Soma(Manisa),Yatağan,Yeniköy,Kemerköy,(Muğla),Tunçbilek,Seyitömer(Kütahya),Çayırhan(Ankara), Orhaneli(Bursa),Afşin-Elbistan(Maraş) bulunmaktadır

  3-PETROL

Üçüncü jeolojik vakitte ummanlarda yüzen plankton tecrübe et minik deniz canlıları ve nebatlardan oluşmştur ,tabakalar içerisinde boşluklarda bulunur. Ancak akıcı olduğu için yer altındaki boşlukları izleyerek giderek yatak değiştirebilir. Bu yüzden diğer jeolojik vakitlerde oluşmuş bir takım arazilerde de petrol bulunabilir. Ülkemizde üçüncü jeolojik vakitte oluşmuş arazi fazladır. Ancak yapılan araştırmalar ülkemizdeki petrolün çok derinlerde ve dar alanlı havzalarda olduğunu ortaya koymuştur. Ülkemizde petrol öncelikle 1940 seneninde Raman Dağı’nda bulunmuştur.

Ülkemizde imalatın tamamına yakını Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nden karşılanır(Adıyaman-Batman-Siirt-Diyarbakır). Ham petrol imalatı tüketimimizin ancak %10 kadarını  karşılanabilmektedir. Ülkemizde tüketilen petrolün büyük bir bölümü Ortadoğu ülkelerinden ve Cezayir’den ithal edilmektedir.

Güneydoğu’dan çıkartılan petrol ile dışarıdan alınan petrolün işlendiği rafineriler şunlardır;

  • Batman(ülkemizde çıkartılan petrolü büyük oranda işler-hammaddeye yakınlık)
  • İpraş (İzmit) (erişim) 
  • Ataş (Mersin)(erişim)
  • Aliağa (İzmir)(erişim)
  • Orta Anadolu (Kırıkkale)(politik nedenlerle ülkenin ortasında bulunması)

Ham petrol, rafinerilere boru hatları ve tankerlerle taşınır. En ehemmiyetli petrol boru hattı son zamanlarda yapımı bitiren ve faaliyete geçen Bakü-Tiflis-Ceyhan (BTC) boru hattıdır. Bu hat sayesinde Azerbaycan ve Kazakistan petrolü Türkiye üzerinden taşınmakta ve dünya piyasasına eriştirilmektedir. Bu taşımacılıktan ülkemiz ehemmiyetli gelir ele geçirmektedir.

 Kerkük-Yumurtalık boru hattı ise Irak’ta yaşanan negatiflikler sebebiyle randımanlı bir şekilde kullanılamamaktadır.

 4-DOĞALGAZ

Yer altındaki boşluklarda petrolün üzerinde oluşan gaz karışımıdır. Çıkarıldıktan sonra boru hatlarıyla veya sıvılaştırılmış bir şekilde gemilerle taşınıp diğer ülkelere eriştirilebilir. Tüketimi sonrasında çevre kirliliğine sebep olmadığı için çok seçenek edilen bir yakıttır. Kullanım alanları gittikçe yaygınlaşmaktadır. Başlıca doğalgaz yataklarımız Trakya-Hamitabat , Mardin ve Siirt’te bulunur. Doğalgaz rezervlerimiz çok yetersiz olduğu için uzun yıllardan beri Rusya’dan dışardan alınmaktadır.

Ülkemiz de doğalgazın büyük bölümü termik santrallerde elektrik enerjisi üretmekte kullanılmaktadır. Ülkemizde doğalgaz ile elektrik üreten termik santraller şunlardır

HAMİTABAT(KIRKLARELİ)   hammaddeye yakınlık, Trakya’da çıkan doğalgaz ile çalışmaktadır

AMBARLI (İSTANBUL)   ithal doğalgazla çalışmaktadır

OVAAKÇA(BURSA) )   ithal doğalgazla çalışmaktadır

NOT: Ülkemizde üretilen elektriğin büyük bölümü doğalgazla çalışan termik santrallerden üretilmektedir, bu vaziyet ülke ekonomisi açısından oldukça büyük bir dezavantajdır bu yüzden elektriğin üretim fiyatı yüksektir.

Lakin ülkemizin elektrik ihtiyacının her yıl hızlıca artması bu santrallerin hemen kapatılmasını olanaksız kılmaktadır bu negatifliği ortadan kaldırmak için kaynağı ülkemizde bulunan enerji kaynaklarına(hidroelektrik-nükleer-rüzgar) yönelim hızlı bir şekilde devam etmektedir. Bu akılcı enerji siyasetinin oransal grafiklerini konumuzun nihayetinde daha detaylı işleyeceğiz

 5- NÜKLEER ENERJİ(RADYOAKTİF MİNERALLER)

Radyoaktif mineraller olan uranyum ve toryumun atom çekirdiğinin parçalanması neticesi büyük bir enerji açığa çıkar. Bu enerjiye nükleer enerji denir. Bu enerji ile elektrik üretilen santrallere de nükleer santral denir

Ülkemiz toryum madeni itibariyle dünyada 2. Sıradadır . Ehemmiyetli toryum yatakları Eskişehir-Sivrihisar’da bulunmaktadır.Uranyum yatakları Manisa-Salihli , Yozgat-Sorgun,Çanakkale,Uşak ve Giresun da bulunmaktadır,. Ülkemizde işletmeye açılan uranyum ve toryum yatakları bulunmamaktadır. Bir çok ülke elektrik imalatının büyük bir bölümünü nükleer enerjiden gerçekleştirmektedir.

Fransa elektrik imalatının %70’ini, Belçika %67’sini, İsveç %50 sini, Hindistan %3’ünü, Pakistan ise %2’sini nükleer enerjiden sağlamaktadır. Buna karşın ülkemiz radyoaktif mineral itibariyle zengin olmasına karşı nükleer santrali daha yoktur. Ülkemizin enerji ihtiyacının daimi artması ayrı olarak doğalgaz gibi dışardan aldığımız bir enerji kaynağıyla elektriğin büyük bölümünün üretilmesi nükleer santrallere ne kadar fazla gereksinim duyulduğunun ispatıdır ülkemizde MERSİN AKKUYU VE SİNOP şehirlerine nükleer santral yapılma çalışması 2010 seneninden sonra başlanmış ve tesislerin inşaatı devam etmeektedir.

 6-HİDROELEKTİR(SU GÜCÜ)

Su gücünü kullanarak elektrik üretme işine hidroelektir denir. Hızlı akan , yüksekten düşen suyun çarptığı tribünü döndürmesiyle beraber oluşan sürtünme gücünden ele geçirilen elektriktir. Ülkemizin Doğu Anadolu , Karadeniz, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinin oldukça engebeli olması, akarsuların dar ve derin vadilerde akması hasebiyle baraj yapımına uygundur. Bununla beraber ülkemizin vasati rakımının fazla olması akarsuların yatak eğiminin fazla olmasına kapı aralamış bundan dolayı akarsularımızın akış hızı arttırmıştır  bu vaziyet hidroelektrik potansiyelimizin fazla olmasını sağlamıştır. Türkiye hidroelektrik potansiyel itibariyle Avrupa’da Rusya ve Norveç’ten sonra 3. sırada bulunmaktadır.

Hidroelektrik potansiyelimizin üçte biri Fırat Havzası’ndadır. Bunu, Dicle, Doğu Karadeniz, Çoruh ve Kızılırmak havzaları izler. Yüksek potansiyelimize rağmen üretilen enerji miktarı azdır ama son senelerde ülkemizde 100 üzerinde yeni HES yapılmış ve bir çok HES yapımı da devam etmektedir. Üklemizin enerji imalatında su gücünün hissesi son senelerde yapılan HES ler sayesinde büyük artış göstererek doğalgazı geçmiştir. Bu vaziyet oldukça akılcıdır.

Ehemmiyetli Barajlarımız

  • Fırat üzerinde; Keban, Karakaya, Atatürk Kızılırmak üzerinde; Hirfanlı, Kesikköprü, Altınkaya
  • Sakarya üzerinde; Sarıyar, Gökçekaya Gediz üzerinde; Demirköprü
  • Büyük menderes üzerinde; Kemer, Adıgüzel
  • Dicle üzerinde; Kralkızı, Devegeçidi

7-JEOTERMAL ENERJİ

Yerin derinliklerinde ısınarak yüzeye çıkan sıcak su ve su buharından elde edilen enerjiye jeotermal enerji denir. Ülkemizin genç oluşumlu olması , fay hatlarının fazla bulunması nedeniyle jeotermal enerji bakımından dünyada ilk sıralarda yer almaktadır.

Ülkemizde jeotermal enerji ısıtma ve elektrik üretiminde kullanılmaktadır. Denizli-Sarayköy ve Aydın-Germencik’te enerji üretimi yapılmaktadır. Üretilen enerji miktarı kapasitenin çok altında kalmaktadır. Ayrıca kaynama noktasından daha düşük sıcaklıktaki sular ise konut ve seraların ısıtılmasında kullanılmaktadır

8-RÜZGAR GÜCÜ

Rüzgar kuleler üzerinde bulunan büyük pervanelerin dönmesiyle üretilen temiz ve tükenmeyen bir enerji kaynağıdır. Ülkemizde ilk ticari emelli rüzgar santrali 1998 yılında Çeşme (İzmir)’de heyetmiştir. Rüzgar santrallerinin kurulmasının pahalı bir yatırım olması en ehemmiyetli sıkıntılardan biridir. Rüzgar enerjisi potansiyeli itibariyle Ege, Marmara ve Doğu Akdeniz kıyıları zengin yerlerdir

NOT:Rüzgar santrallerinin elektrik imalatında ki hissesi hızlı bir şekilde artmaktadır,

enerji kaynakları ve enerji tasarrufu
enerji kaynakları ve enerji tasarrufu

9-GÜNEŞ ENERJİSİ

Güneşlenme ve güneş enerjisi itibariyle ülkemiz oldukça avantajlıdır. Ülkemizde güneş enerjisinden hane ve iş yerlerinin ısıtılmasında , sıcak su ele geçirilmesinde ve trafik ışıklarında istifade edilmektedir. Ülkemizde geniş manalı elektrik imalatında kullanılan güneş tarlaları bulunmamaktadır

Ülkmeiz de güneşlenme ve güneş enerjisi itibariyle en avantajlı bölgeler Güney doğu Anadolu ve Akdeniz bölgeleridir. Karadeniz bölgesinde ise güneşli gün sayısının az (bulutlu gün sayısı fazla) olması hasebiyle güneş enerjisi itibariyle avantajlı değildir

10-BİYOKÜTLE(BİYOMAS) ENERJİ

Nebat ve hayvan atıklarından ele geçirilen enerjiye biyokütle enerjisi denir.2 çeşit kullanım şekli vardır

a)  Klasik biyokütle enerjisi: önceden beri kullanılan yoldur odun , bitki ,tezek gibi maddelerin yakılarak kullanılması

b)  Çağdaş biyokütle enerjisi: tarım endüstrisinde kullanılan bitki atıklarından katı,sıvı ve gaz yakıtlar ele geçirilmesidir

Türkiye’deki Enerji Kaynakları Haritası

Türkiye enerji kaynakları haritası
Türkiye enerji kaynakları haritası

Enerji Kaynakları ve Enerji Tasarrufu ile İlgili Şiir, Güzel Söz ve Deyimler

Tasarruf Ne Güzeldir

Haydi koş, bir, iki, üç…
Gereksiz yanan ampuller,
İsraf etmeyin enerjiyi diyor.
Onu yeniden sağlamak güç…

Bak, musluk ağlıyor,
Tamir et beni diyor.
Ah, çöp kutusundaki bayat ekmekler
Fırında kalsaydım, diyor.

Kış geldi yine, pencereler
Elden geçmeli bir bir.
Gereksiz ısı kaybı nedir?
Anlattı öğretmenimiz teker teker.

Çabuk tükeniyor petrol zenginliğimiz.
Petrol demek, döviz demek.
Tüm ulusa karşı ödevimiz
Enerji tasarrufu için seslenmek.

Öner Kemal

Elektrik

Böyle kullanasınız diye mi
Koşup geldim dağları?
Elektriğe dönüştü gücüm,
Size aydınlık oldum,
Isı oldum, güç oldum…
Odalarınıza, okullarınıza,
Fabrikalarınıza doldum.
Bilseydim böyle savurgansınız,
Açık bırakır, gidersiniz,
Elektrik lâmbalarını;
Ütüleri, kızartma ocaklarını…
Gelir miydim,
Katır tırnakların açtığı
Bayırlardan?

Adnan ÇAKMAKÇIOĞLU

Elektirik

Barajlarda su toplanır,
Sular hızla akıtılır.
Enerjisinden faydalanılır,
Elektirik elde edilir.

Elektrik aydınlatır,
Fabrikaları çalıştırır.
Evlerimizi ısıtır,
Elektirik çok yararlıdır.

Elektriği boşa yakmayalım,
Fişlere ellerimizi sokmayalım.
Elektrikli araçlarla oynamayalım,
Yararlarını unutmayalım.

Suhandan CÖMERT

Enerji ve Tasarruf

Enerji ne, tasarruf ne bilelim:
Temelidir uygarlığın, insanın.
Güçlükleri üstümüzden silelim,
Enerjiyi tutumluca kullanın.

Enerjiyi elde etmek inan zor,
Hep insanlık enerjiye bakıyor.
Boşa harcanınca içim sızlıyor,
Enerjiyi tutumluca kullanın.

Süleyman ATSIZ

Enerji Tasarrufu

Kullanırsak enerjiyi yeterince,
Elektriksiz kalmayız her gece.
Tasarrufu kutsal bilerek,
Hepimiz erişmeliyiz bu bilince.

Karaelması çıkarmak için yeryüzüne,
Çoğunun yükseliyor ruhları gökyüzüne.
Ölçülü yakmaz, kullanmazsak kömürü,
Nasıl bakarız madencinin yüzüne.

Milyarlarca dolar veriyoruz petrole,
Dayanılmaz bu korkunç bedele.
Eğer bitmezse bu savurganlık,
Sonra muhtaç oluruz yaban ele…

Erol GÖKÇE

Güzel Sözler

– Tutumlu olan muhtaç olmaz.
– Enerjide tasarruf, gelecekte güvencedir.
– Enerji tasarrufu, para tasarrufudur.
– Enerji savurganlığı bütçemizi eritir.
– Giderini, gelirine göre ayarla.
– Allah, israf edenleri sevmez.
– Enerji, uygarlık demektir.
– En ucuz enerji, tasarruf edilen enerjidir.
– Enerji tasarrufu, enerjiyi verimli kullanmaktır.
– Uygarlığın yolu enerjiden geçer. Bu yolu hep birlikte tasarruflarımızla aşalım.


Türkiye’nin enerji kaynakları, enerji potansiyeli, yer üstü ve yer altı zenginliklerinin anlatıldığı bu yazı bir takım alıntılar içermektedir.


Ayrıca bakınız : Distopya ve Ütopya Nedir?

Ayrıca bakınızFosil Ne Anlama Geliyor ve Nasıl Oluşur?

Ayrıca Bakınız : Hepa Filtre Nedir ve Nerelerde Kullanılır?

Ayrıca Bakınız : Stagflasyon Nedir? Türkiyede Stagflasyon Var mı?

Ayrıca Bakınız : Yılmaz Özdil – Mustafa Kemal Kitabı

Ayrıca Bakınız : Çekik Gözün Sebebi Nedir?


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


Sosyal Medya

Meta Bilgi

Araştırma Grubu at Metabilgi
2018 yılında yayın hayatına başlayan metabilgi.com üzerinde internet mecrasında bulunan birçok farklı alandaki bilgiyi derleyerek en sade ve anlaşılır biçimde ziyaretçilerine aktarmayı amaçlayan araştırma ve gözlem topluluğudur.
Sosyal Medya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir