Mutasyon Nedir? Nasıl Olur? Anlamı ve Çeşitleri

Mutasyon Nedir Nasıl Olur Anlamı ve Çeşitleri

Birçok bilim kurgu filminde konu olan yaratıkların oluşumu mutasyon denilen ve değişim anlamına gelen bir olay sonucu gerçekleşir.

Peki nedir bu mutasyon denen şey? Gerçekten mutasyona uğramış yaratıklar var mıdır? birlikte inceleyelim.


Mutasyon Nedir, mustayon dna yapısında değişim olmasıdır. Değişim canlı fenotipinde değişime kapı aralayabileceği gibi canlının can vermesine de kapı aralayabilmektedir.

Gen yapısını değiştiren dış tesirlerin her geçen gün artması değişimin daha fazla gözlemlenmesine kapı aralamaktadır. Sizlere değişinim nedir, mutasyon kapı aralar ve mutasyon çeşitleri nelerdir ile ilgili bilgi vermek istiyoruz.

Mutasyon, değişim şeklinde tanımlanır ve birçok sözlükte gen değişimi anlamına gelmektedir.

DNA, canlının kalıtsal özelliklerini içerisinde barındıran yapıdır. DNA’da olan sıra dışı farklıklara değişinim denir. Değişinim, canlının fiziksel veya metabolizmasında değişime kapı aralar. Bu değişimle dünyaya gelen canlıya mutant denir.

Değişinim, her vakit canlı fenotipinde değişime kapı aralamaz. Fenotipte değişim olsa dahi canlı yaşamaya devam eder. Ancak bir takım mutasyon vaziyetlerinin canlının can vermesine kapı araladığı da bilinmektedir.

Mutasyon, canlının ölümüne kapı aralamasa bile bu beraberinde bazı meseleleri getirir. Mutant olarak nitelendirilen canlılar diğerlerinden farklıdır. Bu vaziyet mutasyon sonrası dünyaya gelen canlının uyum meselesi yaşamasına kapı aralar.


Mutasyon Nedir?

Mutasyon terimi, canlıların kalıtsal özelliklerini taşıyan DNA yapısında bozulmaların olmasına denir. DNA yapısının değişmesine kapı aralayan kimyevilerin her geçen gün artması mutasyon olaylarının da artmasına kapı aralamaktadır.

Sıcaklıklarda ani değişim olması, uzun müddet ışınıma maruz kalınması, ultraviyole ışınların tesirleri mutasyonların yaşanmasında tesirlidir.

Mutasyon, DNA sarmalında olan değişimler kalıtsal özelliklerin zarar görmesine kapı aralamaktadır. Canlı hayatını protein ve enzim yapısında olan değişimler derinlemesine bir şekilde etkiler. Değişinimin olmasında tesirli olan çeşitli maddeler vardır. Bilim dünyasında alakalı maddelere mutajen denilmektedir.

Mutasyon Yeni Aleller Üretir

Bütün insan ailesi, aynı genlere sahip bir türdür. Mutasyon, aynı genlerin allel adı verilen biraz farklı versiyonlarını oluşturur. DNA dizisindeki bu küçük farklılıklar her bireyi eşsiz kılar. İnsan saç renginde, ten renginde, boyunda, formunda, davranışında ve hastalığa karşı duyarlılığında gördüğümüz çeşitliliği açıklar. Diğer türlerdeki bireyler de hem fiziksel görünüm hem de davranış bakımından farklılık gösterir.

Genetik çeşitlilik faydalıdır çünkü popülasyonların zaman içinde değişmesine yardımcı olur. Bir organizmanın hayatta kalmasına ve çoğalmasına yardımcı olan varyasyonlar bir sonraki nesle aktarılır. Hayatta kalma ve üremeyi engelleyen varyasyonlar popülasyondan elimine edilir. Bu doğal seleksiyon süreci, bir popülasyondaki bireylerin görünümünde, davranışında veya fizyolojisinde, yalnızca birkaç kuşakta önemli değişikliklere neden olabilir.

Yeni aleller oluştuğunda, mayoz ve cinsel üreme, genetik çeşitliliği arttırmak için farklı alelleri yeni şekillerde birleştirir.

Mutasyon ve Varyasyon Arasındaki Farklar

Mutasyonu, genetik çeşitlilik yaratan bir süreç olarak düşünmek faydalıdır. Mutasyona genellikle bir şey denir – genetik varyasyonun kendisi. Bu yaklaşım, bir hastalıkla ilişkili bir gene gelince yararlı olabilir: hastalık alelinde bir protein mutasyonu, protein fonksiyonunu tehlikeye atan bir DNA değişimi bulunur. Ancak bu yaklaşım mutasyona kötü bir isim verir.

Bir genin fonksiyonunu kaybetmenin her zaman sağlığı etkilemediğini hatırlamak önemlidir. Örneğin, çoğu memelinin koku alma reseptörlerini kodlayan yüzlerce gen vardır, koku almamıza yardımcı olan proteinler. Bu genlerden birini kaybetmek muhtemelen o kadar fazla fark yaratmaz.

Hastalığa neden olan değişikliklerin aksine, iyi ya da kötü olmayan, ancak sadece farklı olan kan örnekleri ve göz rengi gibi daha birçok çeşit varyasyon örneği vardır. Tıpkı hastalık alellerinde olduğu gibi, mutasyon süreci de bu daha nötr varyasyonları yaratır. Ancak, nötr varyasyonlarla, hangi alelin ilk önce var olan ve “mutant” olan hangisinin “normal” hangisi olduğunu söylemek mümkün değildir ve ayrım genellikle anlamsızdır.


Mutasyon Çeşitleri Nelerdir?

Mutasyonun genlerde olan değişimlerden dolayı ortaya çıktığını söylemiştik. Genlerde olan bu değişim nesilden nesle aktarılır. Alakalı durum ana özelliklerin kaybolup değişik özelliklerin aktarılmasına kapı aralar.

Üreme hücresinde olan mutasyonlar genetiği etkiler. Genetikte olan bu değişim kalırsal olarak sonraki nesillere aktarılmaktadır. Genelde canlıda farklı fiziksel özelliklerin ortaya çıkmasına kapı araladığı bilinmektedir.

Mutasyon üstünde yapılan araştırmalar neticeninde 2 ana mutasyon türü keşfedilmiştir. Bunlar kromozom mutasyonları ve gen mutasyonlarıdır. Gen mutasyonlarına bilim dünyasında nokta mutasyonu da denilmektedir.

1. Gen Mutasyonu Nedir?

DNA sarmalının belirli bir bölümünde olan mutasyona gen mutasyonu denir. Gen mutasyonunda kromozomların yapısında rastgele bir değişim olmaz. Genlerde değişinim neticesi hasar oluşursa bunun daha önceki haline döndürülmesi zordur. Ancak bu döndürülemeyeceği mananına gelmez.

DNA sarmalında yer alan bazların sıralamasında yer değişimi olması, kopması, DNA sarmalarına değişik bazların dahil olması veya DNA sarmalından bir takım bazların çıkması gen değişinimlerine kapı aralayabilir.

Üreme hücrelerinde olan gen değişinimi nesilden nesle aktarılır. DNA sarmalına baz ilave etmesi (insersiyon) veya DNA sarmalından baz eksilmesi (delesyon) en korkulan değişinim şekilleridir. Bu değişinim türleri canlıyı derinlemesine etkileyen değişimlerin olmasına kapı aralar.

Genlerde Oluşan Mutasyon Nedenleri Nelerdir?

Kişinin ultraviyole ışınlara, X ışınlarına, ışınıma, radyoaktif materyallere maruz kalması gen değişinimine kapı aralayabilir. Elbette gen başka bir deyişle nokta değişinimlerine kapı aralayan etmenler bunlarla hudutlu değildir.

Mutajenik özellik taşıyan kimyevilerle temas halinde olunması da gen değişinimlerine kapı aralayabilir. Gen değişinimlerinin nesilden nesle aktarımını durdurmak için hasarlı DNA sarmalına sahip kişilerin üremesi engellenmelidir. Yeni nesil diye bir kavram olmayacağı için natürel olarak hasarlı DNA sarmalı gelecek nesillere erişmemiş olur.

2. Kromozom Mutasyonu Nedir?

Kromozomların belirli bir bölümünde kopma veyahut parça değişimi olması kromozom mutasyonuna kapı aralar. Diğer değişinim türlerine göre ciddi meselelerin oluşmasına kapı aralar.

Mayoz ayrılmanın ilk aşaması olan crossing-over aşamasında homolog kromatitler arasında parça değişimi olmaktadır. Bu parça değişimi genetik çeşitliliğin oluşmasına sağlar.

Bazı durumlarda crossing-over merhalesinde olmadan kromatitlerde parça değişimi olabilir. Bu durum kromozomun yapısında değişim olmasına kapı aralar. Kromozomun uçlarının kopması, kromozomların halka şeklinde birleşmesi gibi durumların kromozomun yapısında değişim olmasına kapı araladığını söyleyebiliriz.

Kromozom sayısında mutasyon sebebiyle değişim olabilir.

Bu durum kromozom sayısı açısından farklı hücrelerin oluşmasına kapı aralamaktadır. Alakalı durumun kalıtsal problemlere kapı aralayabileceğini söyleyebiliriz.

Eğer değişim ve mutasyon kadınların üreme sisteminde bulunan amniyon sıvısı ve çevre bölgelerde olursa mutasyonun etkileri kalıtsal olabilir ve sonraki nesillere aktarılabilir.

Canlı sistemi Allah tarafından mükemmel bir şekilde yaratılmış olsa da kromozom sayısında değişimler olabilir. Olan bu değişimler çeşitli belirtilerin ortaya çıkmasına kapı aralar. Down Sendromu, Cri du Chat Belirtisi, Edward Sendromu, Patau Belirtisi bunlara örnek olarak gösterilebilir.


Kromozom Mutasyonunun Nedeni Ne Olabilir?

Kromozomlarda oluşan mutasyon, bilhassa hücre ayrılması esnasında olan hatalardan dolayı oluşur. Oluşan bu hatalar neticesinde kromozom sayısı fazla ya da eksik olan hücreler olabilir.

Yapılan araştırmalar neticesinde kullanılan bazı ilaçların kromozom sayısını etkilediği belirlenmiştir.

Özellikle anne adaylarının ileri yaşta olması ve içtiği ilaçların olumsuz etkileri kromozom mutasyonunun gerçekleşme ihtimali yükseltir.

Kromozom yapısında çok basit ve küçük bir farklığın olması bile ciddi denilebilecek neticelerin ortaya çıkmasına kapı aralayabilir.

DNA Yapısında Olan Mutasyonlar

DNA sarmalında kalıtsal özelliklerin bulunduğu genler bulunmaktadır. Ayrı olarak DNA hücrelerin yönetici molekülü olarak görev yapmaktadır. Beslenmeden tutun da soluk alma gibi diğer canlılık faaliyetlerinin tamamı DNA tarafından yönetilir.

DNA bulunan bilgiler alakalı nükleotidlerin mükemmel bir şekilde sıralanması neticesi oluşmaktadır. Şayet sıralamada anormal bir farklık olursa bu vaziyet kalıtsal özelliklerin değişmesine kapı aralar.

Olan değişinimler, DNA’daki baz dizilimini değiştirir. Bu değişimlerin bir bölümü onarılabilen ve bir bölümü geri dönüşümsüz olan neticelere neden olur.

Mutasyon ile Oluşan Hastalıklar Nelerdir?

DNA yapısında değişinim olması çeşitli hastalıkların ortaya çıkmasına kapı aralar. Birçoğu gerçek manada korkutucu hastalıklardır. Bugüne kadar belirlenmiş olan bir takım değişinim neticesi oluşan hastalıklar şu şekildedir.

Moebius Sendromu : genetikte olan mutasyondan dolayı oluşur. Nadir görülmektedir. Alakalı hastalık yüz bölgesinde yer alan sinirlerin çalışmasını engeller. Yüz sinirleri çalışmadığı için moebius belirtisi olan kişiler göz kırpmak dahil olmak üzere hiçbir yüz hareketini yapamaz.

Taş adam olarak bilinen sendrom : vücudun büyük bölümünde yumuşak doku vardır. Mutasyon neticesi bu yumuşak doku kemiğimsi bir hal alabilir. Yaşanan bu belirtiye taş adam belirtisi denilmektedir. Adalelerde kemikleşme olduğu için bu hastalığın pençesinde olan kişiler hiçbir şekilde hareket edemez. Kemikleşme yalnızca adalelerde olmaz. Ayrı olarak bağ dokusunda da kemikleşmeler olur.

Yukarıda sıralananlar çeşitli sebeplerle mutasyon sonucu oluşan hastalıkların yalnızca birkaçıdır.

Kaynaklar :


Bunlar dışında genetiğin ve dna yapısının bozulması sonucu ortaya çıkan birçok hastalık ve rahatsızlık vardır.

Mutasyon ve Mutasyon Nedir? sorularının cevaplandığı ve mutasyon hakkında genel bilimsel bilgiler verilen bu yazı birtakım alıntılar içermektedir.


Soru, görüş, öneri ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir veya info@metabilgi.com adresi üzerinden iletişime geçebilirsiniz.


Sosyal Medya

Meta Bilgi

Araştırma Grubu at Metabilgi
2018 yılında yayın hayatına başlayan metabilgi.com üzerinde internet mecrasında bulunan birçok farklı alandaki bilgiyi derleyerek en sade ve anlaşılır biçimde ziyaretçilerine aktarmayı amaçlayan araştırma ve gözlem topluluğudur.
Sosyal Medya

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir